-
1 libra
lībra, ae, f. [cf. litra; root cli-, clino], the Roman pound, of twelve ounces:II.as erat libra pondus,
Varr. L. L. 5, § 169 Müll.:coronam auream libram pondo ex publica pecunia in Capitolio Iovi donum posuit,
Liv. 4, 20:mulli binas libras ponderis raro exsuperant,
Plin. 9, 17, 30, § 64:expende Hannibalem, quot libras in duce summo invenies?
Juv. 10, 147:neque argenti in convivio plus pondo quam libras centum inlaturos,
Gell. 2, 24, 2:dipondii pondo duas erant libras,
Gai. Inst. 1, 122.—Transf.A.A measure for liquids:B.frumenti denos modios et totidem olei libras,
Suet. Caes. 38.—1.. A balance, pair of scales:2.cum in alteram librae lancem animi bona imponebat, in alteram corporis, etc.,
Cic. Tusc. 5, 17, 51; cf. id. Fin. 5, 30, 91.—A water-poise, plummet-level, level, line:3.sin autem locus... pari libra cum aequore maris est,
Col. 8, 17, 4: libratur [p. 1061] autem dioptris aut libris aquariis aut chorobate, Vitr. 8, 6, 1.—Hence, ad libram: alteram navem pluribus aggressus navibus in quibus ad libram fecerat turres, of equal height or of equal weight, Caes. B. C. 3, 40, 1.—Counterpoise, balance:4.contra flatus quoque pervicax libra Bononiensibus calamis,
Plin. 16, 36, 65, § 161: aes et libra, v. aes.—The constellation Libra, The Balance, Verg. G. 1, 208; Ov. F. 4, 386; Plin. 18, 25, 59, § 221:5.felix aequato genitus sub pondere Librae,
Manil. 4, 545.—Trop., a balance ( poet.), Pers. 4, 10:animi cunctantis libra,
Claud. Laud. Stil. 1, 75. -
2 lībra
lībra ae, f [CLI-], a balance, pair of scales: altera librae lanx: librā et aere, by scale and baiance, i. e. in due form, L.: quod quis librā mercatur et aere, H.: sine librā atque tabulis, i. e. without legal formalities.—Libra, the Balance (a consteilation), V., H., O.— A plummet, level: ad libram fecerat turrīs, by the level, i. e. of equal height, Cs. —As a weight, a pound, Roman pound: corona aurea libra pondo, L.: una Farris, H.* * *scales, balance; level; Roman pound, 12 unciae/ounces; (3/4 pound avoirdupois) -
3 ex-cēdō
ex-cēdō cessī (excēssis for excesseris, T.), cessus, ere, to go out, go forth, depart, retire, withdraw: abiit, excessit: metu, L.: quoquam ex istoc loco, T.: ex tenebris in lucem: ex itinere, Cs.: acie, Cs.: bello, S.: urbibus, L.: urbem, L.—To project, reach: rupes quattuor stadia in altitudinem excedit, Cu.—To be in excess: ut nulla pars excederet extra, i. e. destroy the balance of the whole. — Fig., to go out, depart, leave, withdraw, disappear: animi cum ex corpore excessissent: palmā, yield the victory, V.: excessit e vitā, died: Quom e medio excessit, T.: excessit quinquagesimo anno, Ta.—Of things: cura ex corde excessit, T.: cognomen memoriā excessit, L. — To go beyond, exceed, pass, extend, attain, pass over: postquam excessit ex ephebis, T.: ex pueris: ad patres etiam et ad publicam querimoniam excessit res, L.: insequentia excedunt in eum annum, qui, etc., L.: paululum ad enarrandum, etc., digress, L.: eo laudis excedere, quo, etc., attain such fame, Ta. — To surpass, exceed, overtop, tower above: summam octoginta milium, L.: fidem, belief, O. -
4 libripens
lībrĭpens, pendis, m. [libra-pendo].I.One who weighed or counted out the pay to soldiers, a paymaster, Plin. 33, 3, 13, § 43: impubes libripens esse non potest, Ael. ap. Prisc. 892 P.—II.One who held the balance, as if to weigh out money, at nominal sales:adhibitis non minus quam V. testibus civibus Romanis puberibus, item libripende,
Gai. Inst. 1, § 113; Ulp. Fragm. 19, 3; cf. Plin. 33, 3, 13, § 43. -
5 libripens
one who holds the balance (in ceremony of mancipium), man in charge of scales -
6 libro
lībro, āvi, ātum, 1, v. a. [libra].I.To balance, make even, level, to determine a level: aquam, to level water, i. e. to ascertain the fall of water by means of a level, Vitr. 8, 6, 3: collocationem libratam indicare, id 8, 6, 1.— Pass. impers.:B. II.libratur autem dioptris,
Vitr. 8, 6, 1.—To hold in equilibrium, to poise, balance:B.terra librata ponderibus,
Cic. Tusc. 5, 24, 69:columnarum turbines ita librati perpenderunt, ut puero circumagente tornarentur,
Plin. 36, 13, 19, § 91:librati pondera caeli orbe tene medio,
Luc. 1, 58.—To cause to hang or swing, to keep suspended, keep in its place:C.vela cadunt primo et dubia librantur ab aura,
are waved to and fro, Ov. F. 3, 585:et fluctus supra, vento librante, pependit,
Sil. 17, 274:aëris vi suspensam librari medio spatio tellurem,
Plin. 2, 5, 4, § 10.—To cause to swing, to swing, sway, brandish, set in motion, hurl, dash, cast, launch, fling, throw:III.summā telum librabat ab aure,
Verg. A. 9, 417:ferro praefixum robur,
id. ib. 10, 479:caestus,
id. ib. 5, 478:tum librat ab aure intorquens jaculum,
Sil. 5, 576:dextra libratum fulmen ab aure misit,
Ov. M. 2, 311; 5, 624; 7, 787; Luc. 3, 433:librata cum sederit glans,
Liv. 38, 29: librare se, to balance or poise one's self, to fly:cursum in aëre,
Ov. Am. 2, 6, 11: saepe lapillos Tollunt;his sese per inania nubila librant,
Verg. G. 4, 196:haliaeetos librans ex alto sese,
Plin. 10, 3, 3, § 8:corpus in herba,
to stretch one's self out on the grass, Ov. F. 1, 429: incidentis manus libratur artifici temperamento, Plin. 12, 25, 54, § 115:librare iter,
to take one's way, Sen. Oed. 899.—Trop.A.To make of even weight, to balance, make equal ( poet.):B.orbem horis,
Col. 10, 42:crimina in antithetis,
Pers. 1, 85.—To weigh, ponder, consider ( poet. and in post-class. prose):A.librabat metus,
Stat. Th. 9, 165: quae omnia meritorum momenta perpendit, librat, examinat, Naz. Pan. ad Const. 7: praescriptiones, Cod. Th. 8, 4, 26.— Hence, lībrātus, a, um, P. a.Level, horizontal:B.aquam non esse libratam, sed sphaeroides habere schema,
Vitr. 8, 6.—Poised, balanced, swung, hurled, launched; forcible, powerful:librata cum sederit (glans),
Liv. 38, 29:librato magis et certo ictu,
violent, powerful, Tac. H. 2, 22:malleus dextra libratus ab aure,
Ov. M. 2, 624:per nubes aquila librata volatu,
Sil. 15, 429. — Comp.:libratior ictus,
Liv. 30, 10; cf. id. 42, 65.—Hence, * adv.: lībrātē, deliberately:aliquid eligere,
Serv. Verg. A. 2, 713. -
7 orbis
orbis, is (nom. orbs, Ven. Carm. 8, 5. — Abl. regul. orbe;I.but orbi,
Lucr. 5, 74:ex orbi,
Varr. R. R. 3, 5, 16; Rutil. ap. Charis. p. 112 P.: orbi terrae, in the meaning in the world, Cic. Sest. 30, 66; so,orbi terrarum,
id. Verr. 2, 4, 38, § 82 Halm; id. Dom. 10, 24; id. Fragm. ap. Charis. p. 112 P.), m. [etym. dub.; perh. akin to Sanscr. dhvar, bend, twist], any thing of a circular shape, a ring, round surface, disk, hoop, orbit, orb, a circle (class.; cf.: circus, circulus, gyrus, spira).Lit.:II.in orbem torquere,
Cic. Univ. 7:curvare aliquid in orbem,
Ov. M. 2, 715:certumque equitavit in orbem,
id. ib. 12, 468.—Of a ring:et digitum justo commodus orbe teras,
fit exactly, Ov. Am. 2, 15, 6:unionum,
roundness, Plin. 9, 35, 56, § 113.—Of a circle formed by men:ut in orbem consisterent,
place themselves in a circle, form a circle, Caes. B. G. 5, 33:cum illi, orbe facto, se defenderent,
id. ib. 4, 37:orbem volventes suos increpans,
Liv. 4, 28:in orbem pugnare,
id. 28, 22, 15:in orbem sese stantibus equis defendere,
id. 28, 33, 15: stella (phaethôn) eundem duodecim signorum orbem annis duodecim conficit, the zodiac, Cic. N. D. 2, 20, 52:lacteus,
the Milky Way, id. Rep. 6, 16, 16.—Of the orbit of a heavenly body:sidera circulos suos orbesque conficiunt,
Cic. Rep. 6, 15, 15.—Of a serpent, the windings, coils:immensis orbibus angues Incumbunt pelago,
Verg. A. 2, 204.—Of a circular surface or disk:orbis mensae,
a round table-top, Ov. H. 17, 87; cf. Juv. 11, 122.—Also, simply orbes, a round table, Mart. 2, 43; Juv. 1, 137.—Of a quoit or discus:ictus ab orbe,
Ov. Ib. 590.—Of the scale of a balance:instabilis natat alterno depressior orbe,
Tib. 4, 1, 44.—Of a mirror:addidit et nitidum sacratis crinibus orbem,
Mart. 9, 18, 5.—Of a shield:illa (hasta) per orbem Aere cavum triplici... Transiit,
Verg. A. 10, 783; Petr. 89.—Of a mosaic pavement of rounded pieces [p. 1276] of marble, Juv. 11, 175.—Of a scale, one side of a balance, Tib. 4, 1, 44.—Of the millstones of an oil-mill, Cato, R. R. 22.—Of the wooden disk placed over olives in pressing them, Cato, R. R. 18.—Of the hoop or tire of a wheel:rotarum orbes circumacti,
Plin. 8, 16, 19, § 52.—Of the wheel itself:undaque jam tergo ferratos sustinet orbes,
Verg. G. 3, 361.—Hence, the wheel of fortune, Tib. 1, 5, 70; Ov. Tr. 5, 8, 7; id. P. 2, 3, 56.—Of the socket of the eye:inanem luminis orbem,
Ov. M. 14, 200.—Of the eye itself:gemino lumen ab orbe venit,
Ov. Am. 1, 8, 16:ardentes oculorum orbes ad moenia torsit,
Verg. A. 12, 670.—Of the sun's disk or orb:lucidus orbis,
Verg. G. 1, 459.—Of the moon's disk or orb:quater junctis implevit cornibus orbem Luna, quater plenum tenuata retexuit orbem,
Ov. M. 7, 530.—Of the circle of the world, the world, the universe:Juppiter arce suā totum cum spectet in orbem,
Ov. F. 1, 85:renatus,
the new-born day, Sil. 5, 56: terrarum or terrae, the circle or orb of the earth, the world (since the ancients regarded the earth as a circular plane or disk):permittitur infinita potestas orbis terrarum,
Cic. Agr. 2, 13, 33:ager Campanus orbis terrae pulcherrimus,
id. ib. 2, 28, 76; id. Sest. 30, 66:cunctus ob Italiam terrarum clauditur orbis?
Verg. A. 1, 233; cf. id. ib. 7, 224.—Also, simply orbis (so mostly poet.):hic, ubi nunc Roma est orbis caput, arbor et herbae,
Ov. F. 5, 93:unus,
Juv. 10, 168; 4, 148:universus,
Vulg. Luc. 2, 1; id. Apoc. 12, 9.—Hence, a country, region, territory:Eoo dives ab orbe redit,
the East, Ov. F. 3, 466:Assyrius,
Juv. 2, 108:noster,
Plin. 12, 12, 26, § 45.— A kind of fish, Plin. 32, 2, 5, § 14 Sillig; cf. Isid. Orig. 12, 6, 6.—Trop., a circle.A.Of things that return at a certain period of time, a rotation, round, circuit:B.ut idem in singulos annos orbis volveretur,
Liv. 3, 10:insigne regium in orbem per omnes iret,
in rotation, id. 3, 36:orbis hic in re publicā est conversus,
the circle of political changes, Cic. Att. 2, 9, 1.—Orbis doctrinae, an encyclopœdia: orbis ille doctrinae quam Graeci enkuklion paideian vocant, Quint. 1, 10, 1.—C.Of speech, a rounding off, roundness, rotundity:D.circuitum, et quasi orbem verborum conficere,
Cic. de Or. 3, 51, 198:orationis,
id. Or. 71, 234:historia non tam finitos numeros quam orbem quendam contextumque desiderat,
Quint. 9, 4, 129.—A circle or cycle of thought:E.sententiae Pyrrhonis in hunc orbem quem circumscripsimus, incidere non possunt,
Cic. Fin. 5, 8, 23; cf.:circa vilem patulumque orbem,
Hor. A. P. 132.—Esp.: in orbem ire, to go the rounds, go around:quinque dierum spatio finiebatur imperium ac per omnes in orbem ibant,
in turn, Liv. 1, 17, 6; 3, 36, 3. -
8 reliqua
rĕlĭquus (sometimes written rĕlĭcuus, rell-, -qus, v. Lachm. ad Lucr. p. 305; Freund ad Cic. Mil. p. 31-34. Rēlĭcŭus as a quadrisyl., Lucr. 1, 560 Munro ad loc.; 4, 976), a, um, adj. [relinquo, I.], that is left or remains, that is left behind, remaining, = relictus (freq. and a good prose word; not found in Cat., Tib., Verg., or Hor.).(α).With dat.:(β).hoc mihi unum ex plurimis miseriis reliquom fuerat malum,
Ter. Hec. 4, 1, 55:ut spes nulla reliqua in te siet tibi,
id. Eun. 2, 2, 9:potes mulo isto, quem tibi reliquum dicis esse, Romam pervehi,
Cic. Fam. 9, 18, 4:quod erant oppida mihi etiam complura reliqua,
id. Verr. 2, 2, 27, § 65:quae deprecatio est igitur ei reliqua, qui, etc.,
id. ib. 2, 4, 50, §120: quibus lubido atque luxuria ex magnis rapinis nihil reliqui fecerat,
Sall. C. 28, 4:reliqua alia optio,
Quint. 7, 7, 8.—Without a dat., Cato ap. Prisc. p. 696 P.: ne a stirpe genus nostrum interiret et uti aliqua propago generis nostri reliqua esset (just before, restare), C. Gracch. ap. Schol. Cic. Sull. 9, p. 365 Orell.; cf.:2.neu causa ulla restet reliqua, Quin, etc.,
Ter. Hec. 4, 2, 11:ex quā (familiā) reliquus est M. Titurnius Rufus,
Cic. Fam. 13, 39; cf. id. Clu. 7, 22:reliquos hos esse non ex bello... sed ex tuo scelere,
id. Verr. 2, 3, 54, § 124; and:moriar, si praeter te quemquam reliquum habeo, in quo, etc.,
id. Fam. 9, 15, 2; and with this cf. Sall. H. Fragm. 1, 15 (p. 216 Gerl.):qui lucus in Graeciā totā tam sanctus fuit, in quo ullum simulacrum, ullum ornamentum reliquum sit?
Cic. Prov. Cons. 4, 7:si qua reliqua spes est, quae sociorum animos consolari possit,
id. Div. in Caecil. 5, 18. — Esp., subst.: rĕlĭquum ( - quom), i, n., that is left, a remainder, residue, rest:numquam ab amatore suo postulat id, quod datum est, Sed reliquom dat operam, ne sit reliquum,
Plaut. Truc. prol. 15:quod ad vos, spectatores, reliquum relinquitur, More majorum date plausum, id. Cist. grex 5: ut pernoscatis, ecquid spei sit relicuom,
Ter. And. prol. 25; cf. id. Eun. 5, 5 (6), 26:addendo deducendoque videre, quae reliqui summa fuit,
Cic. Off. 1, 18, 59:quid reliqui'st, quin habeat quae quidem in homine dicuntur bona,
Ter. Heaut. 1, 2, 19:quid enim est huic reliqui, quod, etc.,
Cic. Sull. 31, 89:cum reliqui nihil sit omnino, quod pertinet ad nos,
id. Fin. 2, 31, 101:quid reliqui habemus praeter,
Sall. C. 20, 13:nec, quod ab hoste crudelius pati possent, reliqui quicquam fuit,
Liv. 32, 13.— With gen. (syn. reliquiae): illud breve vitae reliquum nec avide adpetendum senibus sit, Cic. Sen. 20, 72:Agrigentum, quod belli reliquum erat,
i. e. where alone the war was afterwards carried on, Liv. 26, 40; cf., in plur.:reliqua belli perfecta,
id. 9, 16; and Tac. H. 4, 2:ubi reliquum vitae degere tuto posset,
Liv. 39, 13:reliquum dici,
id. 2, 25, 2; 3, 15, 8; 3, 52, 5:corporis reliqua,
Aur. Vict. Caes. 21 fin. (but in Plaut. Merc. 3, 2, 4, the correct read. is:reliquom vitae spatium, v. Ritschl ad h. l.).— So in late Lat. persaep.: reliqua verborum,
Vulg. 3 Reg. 11, 41:urbis,
id. 1 Par. 11, 8.—Partic. constructions.a.Reliquum est, ut, or with inf., it remains, that (syn.:b.relinquitur, restat, superest): reliquum est, ut officiis certemus inter nos,
Cic. Fam. 7, 31, 1; id. Att. 7, 13, 4; id. Fl. 14, 32; Nep. Att. 21, 5; Quint. 5, 7, 19; cf.:reliquum est, ubi nunc est res publica, ibi simus,
Cic. Fam. 9, 9, 3 (where B. and K. supply ut, ex conj.); so,reliquum est, tuam profectionem amore prosequar,
id. ib. 15, 21, 5.—With inf.:nunc hortari modo reliquum est et ire,
Sall. H. Fragm. 3,22 (p. 232 Gerl.).—Reliquum (aliquem, aliquid) or aliquid reliqui facere, a periphrase for relinquere, and in the twofold signification of that word.(α).To leave behind, leave remaining:(β).ut arent, quibus aratrum saltem aliquod satelles istius Apronius relicum fecit,
Cic. Verr. 2, 3, 55, § 128:quos belli calamitas reliquos fecerat,
id. ib. 2, 3, 53, §126: haec addita cura vix mihi vitam reliquam fecit,
id. Att. 3, 8, 2:si quos fortuna fecisset reliquos,
Hirt. B. G. 8, 24 fin.; cf.:quos reliquos fortuna ex nocturnā caede ac fugā fecerat,
Liv. 9, 24; Curt. 6, 9, 27:duarum mihi civitatum reliquos feci agros,
i. e. have left to be considered, Cic. Verr. 2, 3, 44, § 104.— Subst.: rĕlĭquum, i, n., a remnant, remainder (cf. 1, b fin. supra):quod reliquum vitae viriumque fames fecerat, id, etc.,
Cic. Verr. 2, 5, 34, § 89:quod fortuna in malis reliqui fecit, id, etc.,
id. Sull. 32, 89.—Esp. negatively: te nullum munus officii cuiquam reliquum fecisse,
have left behind you, Cic. Fam. 3, 13, 1:quibus nihil non modo de fructu, sed ne de bonis quidem suis reliqui fecit,
id. Verr. 2, 3, 48, § 115:hi milites nihil reliqui victis fecere,
Sall. C. 11, 7 Kritz; cf.: captā urbe nihil fit reliqui victis, id ib. 52, 4:quibus libido atque luxuria ex magnis rapinis nihil reliqui fecerant,
id. ib. 28, 4; cf. Liv. 7, 35:ne hoc quidem sibi reliqui facit, ut, etc.,
Cic. Verr. 2, 1, 1, § 2.—To leave undone, to omit, neglect (rare and perh. only in the historians;B.also only negatively): nihil ad celeritatem sibi reliqui fecerunt,
omitted nothing, made every exertion, Caes. B. G. 2, 26 fin.:prorsus ab utrisque nihil reliquum fieri,
Sall. J. 76, 4:me nihil reliqui fecisse, quod, etc.,
Nep. Att. 21, 5:nihil reliqui faciunt, quominus, etc.,
Tac. A. 1, 21 fin. —In partic.1.Of time, that is left or remains, future, subsequent:2.spe reliquae tranquillitatis,
Cic. Sest. 34, 73:reliquae vitae dignitas,
id. Fam. 10, 3, 2:reliqua et sperata gloria,
id. Q. Fr. 1, 1, 15, § 43: in reliquum tempus vectigalibus prospexi, Metell. ap. Cic. Verr. 2, 3, 55, § 128:reliquum in tempus,
id. Agr. 1, 4, 13; Caes. B. G. 1, 20 fin.; 3, 16 fin.; cf.so, reliquum tempus (opp. praesenti bello),
Nep. Them, 2, 1.—In the neutr. absol.:numquam ecastor ullo die risi adaeque, neque hoc, quod reliquom est (sc. vitae), plus risuram opinor,
in all my life, to the end of my days, Plaut. Cas. 5, 1, 4.—Hence, in reliquum, adverb., for the future, in future, henceforward, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 7, 2; Sall. J. 42, 4; Liv. 23, 20; 25, 32; 36, 10 fin. al.—In mercantile lang., of debts, remaining, outstanding, in arrear:II.reliquom, quod ex eo quod debitum reliquom,
Varr. L. L. 5, § 175 Müll.:nunc quod reliquom restat, volo persolvere,
Plaut. Cist. 1, 3, 40:quod dedi datum non vellem, quod reliquom est non dabo,
id. ib. 2, 1, 30:rationes putare argentariam... quid venierit, quid exactum siet, quid reliquum siet,
Cato, R. R. 2, 5:erat ei de ratiunculā Jampridem apud me reliquom pauxillulum Nummorum,
Ter. Phorm. 1, 1, 3:ut pecuniam reliquam Buthrotii ad diem solverent,
Cic. Att. 16, 16, A, § 4 (Cod. Faerni: pecuniae reliquum).—As subst.: rĕlĭqua, ōrum, n. (less freq. rĕlĭquum, i, n.), the remainder of a debt, balance, arrears: reliqua mea Camillus scribit se accepisse, Cic. Att. 6, 1, 19; cf.:maxime me angit ratio reliquorum meorum,
id. ib. 16, 3, 5:cum tanta reliqua sint,
id. ib. 16, 15, 4;15, 15, 3: dum reliqua colonorum minuit ad tempus, vires in posterum exhausit, quarum defectione rursus reliqua creverunt,
Plin. Ep. 3, 19, 6; 9, 37, 2: Sticho reliqua habente, holding a balance, i. e. being in arrears, Dig. 35, 1, 81; so,reliqua trahere,
ib. 26, 7, 46:computare,
ib. 40, 7, 34:in adaerandis reliquorum debitis (= reliquiis debitorum),
Amm. 31, 14, 2; 16, 5, 15.— In sing.:nisi forte fidejussores minus idonei sunt et in reliquum non exsolutae quantitatis accesserint,
Dig. 49, 14, 45 fin.; Symm. Ep. 10, 47.—Hence, by a lusus verbb., of a narration in arrears, the rest, remainder:accipite reliquom, alieno uti nil moror,
Plaut. Capt. prol. 16; cf.also the passage cited above,
id. Cist. 1, 3, 40.Transf., of that which remains after a part just mentioned, the remaining, the other; and, in the sing., the remainder, the rest of a thing (diff. from ceteri, q. v.).(α).Plur.:(β).murus cum Romuli tum etiam reliquorum regum sapientiā definitus,
Cic. Rep. 2, 6, 11; cf. id. ib. 2, 11, 22:decemviros... reliquos magistratus,
id. ib. 2, 31, 54; cf.:Servilius consul reliquique magistratus,
Caes. B. C. 3, 21:sol dux et princeps et moderator luminum reliquorum,
Cic. Rep. 6, 17, 17; cf. id. ib. 6, 9, 9; 6, 20, 22; id. Planc. 1, 3:ipsum regale genus civitatis haud scio an reliquis simplicibus longe anteponendum,
id. Rep. 2, 23, 43:res capitales et reliquas omnes judicabant iidem,
id. ib. 3, 35, 48; cf. id. ib. 6, 17, 17; id. Leg. 3, 7, 16:ad eam sententiam, cum reliquis causis, haec quoque ratio eos deduxit,
Caes. B. G. 2, 10:oppida, vicos, reliqua privata aedificia incendunt,
id. ib. 1, 5:octo cohortes in fronte constituit, reliquarum signa in subsidio collocat,
Sall. C. 59, 2.—As subst.:princeps ille (Plato) aream sibi sumpsit, in quā, etc.... Reliqui disseruerunt, etc.,
the others, the rest, Cic. Rep. 2, 11, 21; 1, 4, 7:in quā (causā) et ipse sentiat et reliqui omnes me, etc.,
id. Att. 16, 15, 1:aurum perinde aspernantur (Scythae) ac reliqui mortales appetunt,
Just. 2, 2, 7:deinceps Jovem atque Junonem, reliquos, quos, etc.,
Cic. Univ. 11; cf.thus, without a copula, Brutorum, C. Cassii, Cn. Domitii, C. Trebonii, reliquorum,
and so forth, id. Phil. 2, 12, 30; cf.:Africanus, cum patria illo modo loquens. reliquaque praeclare,
id. Fin. 2, 32, 106, Quint. 9, 4, 124:si placet, in hunc diem hactenus. Reliqua (satis enim multa restant) differamus in crastinum,
Cic. Rep. 2, 44, 71:audi reliqua,
Plaut. As. 4, 1, 46:age, ambula, ibique reliqua alia fabulabimur,
id. Poen. 3, 4, 8:reliqua vaticinationis brevi esse confecta,
Cic. Div. 1, 32, 68:aderat janitor carceris et carnifex praetoris, reliqua,
and the like, and so forth, and so on, Quint. 9, 4, 124;but post-class.: et reliqua,
Vop. Firm. 5 fin. —Sing.:corpore relicuo pugnam caedesque petessit,
Lucr. 3, 648 Lachm.:equitum magno numero ex omni populi summa separato, reliquum populum distribuit in quinque classes, etc.,
Cic. Rep. 2, 22, 39:scribit Labieno... cum legione ad fines Nerviorum veniat, reliquam partem exercitūs non putat exspectandam,
Caes. B. G. 5, 46 fin.; 1, 18:neque de frumento reliquoque commeatu satis esse provisum,
id. ib. 3, 3:militibus quoque equis exceptis reliquam praedam concessimus,
Cic. Att. 5, 20, 5:jampridem cupio Alexandream reliquamque Aegyptum visere,
id. ib. 2, 5, 1; cf. id. Lael. 2, 6; id. Rep. 2, 38, 64.— As subst.:paene oblitus sum, reliquom dicere,
Plaut. Poen. prol. 118; Cic. Verr. 2, 3, 43, § 103:reliquum temporis cum magnā trepidatione vigilavit,
Suet. Ner. 34:haec quidem hactenus: quod reliquum est, cottidie tabellarios habebis,
as for the rest, as for what remains, Cic. Att. 16, 15, 3; so,quod reliquum est,
id. Fam. 13, 72, 2; id. Planc. 10, 11; Ter. Ad. 3, 2, 48; cf.:de reliquo quid tibi ego dicam?
Cic. Att. 16, 13, c, 2; id. Fam. 6, 20, 3; id. de Or. 1, 22, 100. -
9 reliquom
rĕlĭquus (sometimes written rĕlĭcuus, rell-, -qus, v. Lachm. ad Lucr. p. 305; Freund ad Cic. Mil. p. 31-34. Rēlĭcŭus as a quadrisyl., Lucr. 1, 560 Munro ad loc.; 4, 976), a, um, adj. [relinquo, I.], that is left or remains, that is left behind, remaining, = relictus (freq. and a good prose word; not found in Cat., Tib., Verg., or Hor.).(α).With dat.:(β).hoc mihi unum ex plurimis miseriis reliquom fuerat malum,
Ter. Hec. 4, 1, 55:ut spes nulla reliqua in te siet tibi,
id. Eun. 2, 2, 9:potes mulo isto, quem tibi reliquum dicis esse, Romam pervehi,
Cic. Fam. 9, 18, 4:quod erant oppida mihi etiam complura reliqua,
id. Verr. 2, 2, 27, § 65:quae deprecatio est igitur ei reliqua, qui, etc.,
id. ib. 2, 4, 50, §120: quibus lubido atque luxuria ex magnis rapinis nihil reliqui fecerat,
Sall. C. 28, 4:reliqua alia optio,
Quint. 7, 7, 8.—Without a dat., Cato ap. Prisc. p. 696 P.: ne a stirpe genus nostrum interiret et uti aliqua propago generis nostri reliqua esset (just before, restare), C. Gracch. ap. Schol. Cic. Sull. 9, p. 365 Orell.; cf.:2.neu causa ulla restet reliqua, Quin, etc.,
Ter. Hec. 4, 2, 11:ex quā (familiā) reliquus est M. Titurnius Rufus,
Cic. Fam. 13, 39; cf. id. Clu. 7, 22:reliquos hos esse non ex bello... sed ex tuo scelere,
id. Verr. 2, 3, 54, § 124; and:moriar, si praeter te quemquam reliquum habeo, in quo, etc.,
id. Fam. 9, 15, 2; and with this cf. Sall. H. Fragm. 1, 15 (p. 216 Gerl.):qui lucus in Graeciā totā tam sanctus fuit, in quo ullum simulacrum, ullum ornamentum reliquum sit?
Cic. Prov. Cons. 4, 7:si qua reliqua spes est, quae sociorum animos consolari possit,
id. Div. in Caecil. 5, 18. — Esp., subst.: rĕlĭquum ( - quom), i, n., that is left, a remainder, residue, rest:numquam ab amatore suo postulat id, quod datum est, Sed reliquom dat operam, ne sit reliquum,
Plaut. Truc. prol. 15:quod ad vos, spectatores, reliquum relinquitur, More majorum date plausum, id. Cist. grex 5: ut pernoscatis, ecquid spei sit relicuom,
Ter. And. prol. 25; cf. id. Eun. 5, 5 (6), 26:addendo deducendoque videre, quae reliqui summa fuit,
Cic. Off. 1, 18, 59:quid reliqui'st, quin habeat quae quidem in homine dicuntur bona,
Ter. Heaut. 1, 2, 19:quid enim est huic reliqui, quod, etc.,
Cic. Sull. 31, 89:cum reliqui nihil sit omnino, quod pertinet ad nos,
id. Fin. 2, 31, 101:quid reliqui habemus praeter,
Sall. C. 20, 13:nec, quod ab hoste crudelius pati possent, reliqui quicquam fuit,
Liv. 32, 13.— With gen. (syn. reliquiae): illud breve vitae reliquum nec avide adpetendum senibus sit, Cic. Sen. 20, 72:Agrigentum, quod belli reliquum erat,
i. e. where alone the war was afterwards carried on, Liv. 26, 40; cf., in plur.:reliqua belli perfecta,
id. 9, 16; and Tac. H. 4, 2:ubi reliquum vitae degere tuto posset,
Liv. 39, 13:reliquum dici,
id. 2, 25, 2; 3, 15, 8; 3, 52, 5:corporis reliqua,
Aur. Vict. Caes. 21 fin. (but in Plaut. Merc. 3, 2, 4, the correct read. is:reliquom vitae spatium, v. Ritschl ad h. l.).— So in late Lat. persaep.: reliqua verborum,
Vulg. 3 Reg. 11, 41:urbis,
id. 1 Par. 11, 8.—Partic. constructions.a.Reliquum est, ut, or with inf., it remains, that (syn.:b.relinquitur, restat, superest): reliquum est, ut officiis certemus inter nos,
Cic. Fam. 7, 31, 1; id. Att. 7, 13, 4; id. Fl. 14, 32; Nep. Att. 21, 5; Quint. 5, 7, 19; cf.:reliquum est, ubi nunc est res publica, ibi simus,
Cic. Fam. 9, 9, 3 (where B. and K. supply ut, ex conj.); so,reliquum est, tuam profectionem amore prosequar,
id. ib. 15, 21, 5.—With inf.:nunc hortari modo reliquum est et ire,
Sall. H. Fragm. 3,22 (p. 232 Gerl.).—Reliquum (aliquem, aliquid) or aliquid reliqui facere, a periphrase for relinquere, and in the twofold signification of that word.(α).To leave behind, leave remaining:(β).ut arent, quibus aratrum saltem aliquod satelles istius Apronius relicum fecit,
Cic. Verr. 2, 3, 55, § 128:quos belli calamitas reliquos fecerat,
id. ib. 2, 3, 53, §126: haec addita cura vix mihi vitam reliquam fecit,
id. Att. 3, 8, 2:si quos fortuna fecisset reliquos,
Hirt. B. G. 8, 24 fin.; cf.:quos reliquos fortuna ex nocturnā caede ac fugā fecerat,
Liv. 9, 24; Curt. 6, 9, 27:duarum mihi civitatum reliquos feci agros,
i. e. have left to be considered, Cic. Verr. 2, 3, 44, § 104.— Subst.: rĕlĭquum, i, n., a remnant, remainder (cf. 1, b fin. supra):quod reliquum vitae viriumque fames fecerat, id, etc.,
Cic. Verr. 2, 5, 34, § 89:quod fortuna in malis reliqui fecit, id, etc.,
id. Sull. 32, 89.—Esp. negatively: te nullum munus officii cuiquam reliquum fecisse,
have left behind you, Cic. Fam. 3, 13, 1:quibus nihil non modo de fructu, sed ne de bonis quidem suis reliqui fecit,
id. Verr. 2, 3, 48, § 115:hi milites nihil reliqui victis fecere,
Sall. C. 11, 7 Kritz; cf.: captā urbe nihil fit reliqui victis, id ib. 52, 4:quibus libido atque luxuria ex magnis rapinis nihil reliqui fecerant,
id. ib. 28, 4; cf. Liv. 7, 35:ne hoc quidem sibi reliqui facit, ut, etc.,
Cic. Verr. 2, 1, 1, § 2.—To leave undone, to omit, neglect (rare and perh. only in the historians;B.also only negatively): nihil ad celeritatem sibi reliqui fecerunt,
omitted nothing, made every exertion, Caes. B. G. 2, 26 fin.:prorsus ab utrisque nihil reliquum fieri,
Sall. J. 76, 4:me nihil reliqui fecisse, quod, etc.,
Nep. Att. 21, 5:nihil reliqui faciunt, quominus, etc.,
Tac. A. 1, 21 fin. —In partic.1.Of time, that is left or remains, future, subsequent:2.spe reliquae tranquillitatis,
Cic. Sest. 34, 73:reliquae vitae dignitas,
id. Fam. 10, 3, 2:reliqua et sperata gloria,
id. Q. Fr. 1, 1, 15, § 43: in reliquum tempus vectigalibus prospexi, Metell. ap. Cic. Verr. 2, 3, 55, § 128:reliquum in tempus,
id. Agr. 1, 4, 13; Caes. B. G. 1, 20 fin.; 3, 16 fin.; cf.so, reliquum tempus (opp. praesenti bello),
Nep. Them, 2, 1.—In the neutr. absol.:numquam ecastor ullo die risi adaeque, neque hoc, quod reliquom est (sc. vitae), plus risuram opinor,
in all my life, to the end of my days, Plaut. Cas. 5, 1, 4.—Hence, in reliquum, adverb., for the future, in future, henceforward, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 7, 2; Sall. J. 42, 4; Liv. 23, 20; 25, 32; 36, 10 fin. al.—In mercantile lang., of debts, remaining, outstanding, in arrear:II.reliquom, quod ex eo quod debitum reliquom,
Varr. L. L. 5, § 175 Müll.:nunc quod reliquom restat, volo persolvere,
Plaut. Cist. 1, 3, 40:quod dedi datum non vellem, quod reliquom est non dabo,
id. ib. 2, 1, 30:rationes putare argentariam... quid venierit, quid exactum siet, quid reliquum siet,
Cato, R. R. 2, 5:erat ei de ratiunculā Jampridem apud me reliquom pauxillulum Nummorum,
Ter. Phorm. 1, 1, 3:ut pecuniam reliquam Buthrotii ad diem solverent,
Cic. Att. 16, 16, A, § 4 (Cod. Faerni: pecuniae reliquum).—As subst.: rĕlĭqua, ōrum, n. (less freq. rĕlĭquum, i, n.), the remainder of a debt, balance, arrears: reliqua mea Camillus scribit se accepisse, Cic. Att. 6, 1, 19; cf.:maxime me angit ratio reliquorum meorum,
id. ib. 16, 3, 5:cum tanta reliqua sint,
id. ib. 16, 15, 4;15, 15, 3: dum reliqua colonorum minuit ad tempus, vires in posterum exhausit, quarum defectione rursus reliqua creverunt,
Plin. Ep. 3, 19, 6; 9, 37, 2: Sticho reliqua habente, holding a balance, i. e. being in arrears, Dig. 35, 1, 81; so,reliqua trahere,
ib. 26, 7, 46:computare,
ib. 40, 7, 34:in adaerandis reliquorum debitis (= reliquiis debitorum),
Amm. 31, 14, 2; 16, 5, 15.— In sing.:nisi forte fidejussores minus idonei sunt et in reliquum non exsolutae quantitatis accesserint,
Dig. 49, 14, 45 fin.; Symm. Ep. 10, 47.—Hence, by a lusus verbb., of a narration in arrears, the rest, remainder:accipite reliquom, alieno uti nil moror,
Plaut. Capt. prol. 16; cf.also the passage cited above,
id. Cist. 1, 3, 40.Transf., of that which remains after a part just mentioned, the remaining, the other; and, in the sing., the remainder, the rest of a thing (diff. from ceteri, q. v.).(α).Plur.:(β).murus cum Romuli tum etiam reliquorum regum sapientiā definitus,
Cic. Rep. 2, 6, 11; cf. id. ib. 2, 11, 22:decemviros... reliquos magistratus,
id. ib. 2, 31, 54; cf.:Servilius consul reliquique magistratus,
Caes. B. C. 3, 21:sol dux et princeps et moderator luminum reliquorum,
Cic. Rep. 6, 17, 17; cf. id. ib. 6, 9, 9; 6, 20, 22; id. Planc. 1, 3:ipsum regale genus civitatis haud scio an reliquis simplicibus longe anteponendum,
id. Rep. 2, 23, 43:res capitales et reliquas omnes judicabant iidem,
id. ib. 3, 35, 48; cf. id. ib. 6, 17, 17; id. Leg. 3, 7, 16:ad eam sententiam, cum reliquis causis, haec quoque ratio eos deduxit,
Caes. B. G. 2, 10:oppida, vicos, reliqua privata aedificia incendunt,
id. ib. 1, 5:octo cohortes in fronte constituit, reliquarum signa in subsidio collocat,
Sall. C. 59, 2.—As subst.:princeps ille (Plato) aream sibi sumpsit, in quā, etc.... Reliqui disseruerunt, etc.,
the others, the rest, Cic. Rep. 2, 11, 21; 1, 4, 7:in quā (causā) et ipse sentiat et reliqui omnes me, etc.,
id. Att. 16, 15, 1:aurum perinde aspernantur (Scythae) ac reliqui mortales appetunt,
Just. 2, 2, 7:deinceps Jovem atque Junonem, reliquos, quos, etc.,
Cic. Univ. 11; cf.thus, without a copula, Brutorum, C. Cassii, Cn. Domitii, C. Trebonii, reliquorum,
and so forth, id. Phil. 2, 12, 30; cf.:Africanus, cum patria illo modo loquens. reliquaque praeclare,
id. Fin. 2, 32, 106, Quint. 9, 4, 124:si placet, in hunc diem hactenus. Reliqua (satis enim multa restant) differamus in crastinum,
Cic. Rep. 2, 44, 71:audi reliqua,
Plaut. As. 4, 1, 46:age, ambula, ibique reliqua alia fabulabimur,
id. Poen. 3, 4, 8:reliqua vaticinationis brevi esse confecta,
Cic. Div. 1, 32, 68:aderat janitor carceris et carnifex praetoris, reliqua,
and the like, and so forth, and so on, Quint. 9, 4, 124;but post-class.: et reliqua,
Vop. Firm. 5 fin. —Sing.:corpore relicuo pugnam caedesque petessit,
Lucr. 3, 648 Lachm.:equitum magno numero ex omni populi summa separato, reliquum populum distribuit in quinque classes, etc.,
Cic. Rep. 2, 22, 39:scribit Labieno... cum legione ad fines Nerviorum veniat, reliquam partem exercitūs non putat exspectandam,
Caes. B. G. 5, 46 fin.; 1, 18:neque de frumento reliquoque commeatu satis esse provisum,
id. ib. 3, 3:militibus quoque equis exceptis reliquam praedam concessimus,
Cic. Att. 5, 20, 5:jampridem cupio Alexandream reliquamque Aegyptum visere,
id. ib. 2, 5, 1; cf. id. Lael. 2, 6; id. Rep. 2, 38, 64.— As subst.:paene oblitus sum, reliquom dicere,
Plaut. Poen. prol. 118; Cic. Verr. 2, 3, 43, § 103:reliquum temporis cum magnā trepidatione vigilavit,
Suet. Ner. 34:haec quidem hactenus: quod reliquum est, cottidie tabellarios habebis,
as for the rest, as for what remains, Cic. Att. 16, 15, 3; so,quod reliquum est,
id. Fam. 13, 72, 2; id. Planc. 10, 11; Ter. Ad. 3, 2, 48; cf.:de reliquo quid tibi ego dicam?
Cic. Att. 16, 13, c, 2; id. Fam. 6, 20, 3; id. de Or. 1, 22, 100. -
10 reliqus
rĕlĭquus (sometimes written rĕlĭcuus, rell-, -qus, v. Lachm. ad Lucr. p. 305; Freund ad Cic. Mil. p. 31-34. Rēlĭcŭus as a quadrisyl., Lucr. 1, 560 Munro ad loc.; 4, 976), a, um, adj. [relinquo, I.], that is left or remains, that is left behind, remaining, = relictus (freq. and a good prose word; not found in Cat., Tib., Verg., or Hor.).(α).With dat.:(β).hoc mihi unum ex plurimis miseriis reliquom fuerat malum,
Ter. Hec. 4, 1, 55:ut spes nulla reliqua in te siet tibi,
id. Eun. 2, 2, 9:potes mulo isto, quem tibi reliquum dicis esse, Romam pervehi,
Cic. Fam. 9, 18, 4:quod erant oppida mihi etiam complura reliqua,
id. Verr. 2, 2, 27, § 65:quae deprecatio est igitur ei reliqua, qui, etc.,
id. ib. 2, 4, 50, §120: quibus lubido atque luxuria ex magnis rapinis nihil reliqui fecerat,
Sall. C. 28, 4:reliqua alia optio,
Quint. 7, 7, 8.—Without a dat., Cato ap. Prisc. p. 696 P.: ne a stirpe genus nostrum interiret et uti aliqua propago generis nostri reliqua esset (just before, restare), C. Gracch. ap. Schol. Cic. Sull. 9, p. 365 Orell.; cf.:2.neu causa ulla restet reliqua, Quin, etc.,
Ter. Hec. 4, 2, 11:ex quā (familiā) reliquus est M. Titurnius Rufus,
Cic. Fam. 13, 39; cf. id. Clu. 7, 22:reliquos hos esse non ex bello... sed ex tuo scelere,
id. Verr. 2, 3, 54, § 124; and:moriar, si praeter te quemquam reliquum habeo, in quo, etc.,
id. Fam. 9, 15, 2; and with this cf. Sall. H. Fragm. 1, 15 (p. 216 Gerl.):qui lucus in Graeciā totā tam sanctus fuit, in quo ullum simulacrum, ullum ornamentum reliquum sit?
Cic. Prov. Cons. 4, 7:si qua reliqua spes est, quae sociorum animos consolari possit,
id. Div. in Caecil. 5, 18. — Esp., subst.: rĕlĭquum ( - quom), i, n., that is left, a remainder, residue, rest:numquam ab amatore suo postulat id, quod datum est, Sed reliquom dat operam, ne sit reliquum,
Plaut. Truc. prol. 15:quod ad vos, spectatores, reliquum relinquitur, More majorum date plausum, id. Cist. grex 5: ut pernoscatis, ecquid spei sit relicuom,
Ter. And. prol. 25; cf. id. Eun. 5, 5 (6), 26:addendo deducendoque videre, quae reliqui summa fuit,
Cic. Off. 1, 18, 59:quid reliqui'st, quin habeat quae quidem in homine dicuntur bona,
Ter. Heaut. 1, 2, 19:quid enim est huic reliqui, quod, etc.,
Cic. Sull. 31, 89:cum reliqui nihil sit omnino, quod pertinet ad nos,
id. Fin. 2, 31, 101:quid reliqui habemus praeter,
Sall. C. 20, 13:nec, quod ab hoste crudelius pati possent, reliqui quicquam fuit,
Liv. 32, 13.— With gen. (syn. reliquiae): illud breve vitae reliquum nec avide adpetendum senibus sit, Cic. Sen. 20, 72:Agrigentum, quod belli reliquum erat,
i. e. where alone the war was afterwards carried on, Liv. 26, 40; cf., in plur.:reliqua belli perfecta,
id. 9, 16; and Tac. H. 4, 2:ubi reliquum vitae degere tuto posset,
Liv. 39, 13:reliquum dici,
id. 2, 25, 2; 3, 15, 8; 3, 52, 5:corporis reliqua,
Aur. Vict. Caes. 21 fin. (but in Plaut. Merc. 3, 2, 4, the correct read. is:reliquom vitae spatium, v. Ritschl ad h. l.).— So in late Lat. persaep.: reliqua verborum,
Vulg. 3 Reg. 11, 41:urbis,
id. 1 Par. 11, 8.—Partic. constructions.a.Reliquum est, ut, or with inf., it remains, that (syn.:b.relinquitur, restat, superest): reliquum est, ut officiis certemus inter nos,
Cic. Fam. 7, 31, 1; id. Att. 7, 13, 4; id. Fl. 14, 32; Nep. Att. 21, 5; Quint. 5, 7, 19; cf.:reliquum est, ubi nunc est res publica, ibi simus,
Cic. Fam. 9, 9, 3 (where B. and K. supply ut, ex conj.); so,reliquum est, tuam profectionem amore prosequar,
id. ib. 15, 21, 5.—With inf.:nunc hortari modo reliquum est et ire,
Sall. H. Fragm. 3,22 (p. 232 Gerl.).—Reliquum (aliquem, aliquid) or aliquid reliqui facere, a periphrase for relinquere, and in the twofold signification of that word.(α).To leave behind, leave remaining:(β).ut arent, quibus aratrum saltem aliquod satelles istius Apronius relicum fecit,
Cic. Verr. 2, 3, 55, § 128:quos belli calamitas reliquos fecerat,
id. ib. 2, 3, 53, §126: haec addita cura vix mihi vitam reliquam fecit,
id. Att. 3, 8, 2:si quos fortuna fecisset reliquos,
Hirt. B. G. 8, 24 fin.; cf.:quos reliquos fortuna ex nocturnā caede ac fugā fecerat,
Liv. 9, 24; Curt. 6, 9, 27:duarum mihi civitatum reliquos feci agros,
i. e. have left to be considered, Cic. Verr. 2, 3, 44, § 104.— Subst.: rĕlĭquum, i, n., a remnant, remainder (cf. 1, b fin. supra):quod reliquum vitae viriumque fames fecerat, id, etc.,
Cic. Verr. 2, 5, 34, § 89:quod fortuna in malis reliqui fecit, id, etc.,
id. Sull. 32, 89.—Esp. negatively: te nullum munus officii cuiquam reliquum fecisse,
have left behind you, Cic. Fam. 3, 13, 1:quibus nihil non modo de fructu, sed ne de bonis quidem suis reliqui fecit,
id. Verr. 2, 3, 48, § 115:hi milites nihil reliqui victis fecere,
Sall. C. 11, 7 Kritz; cf.: captā urbe nihil fit reliqui victis, id ib. 52, 4:quibus libido atque luxuria ex magnis rapinis nihil reliqui fecerant,
id. ib. 28, 4; cf. Liv. 7, 35:ne hoc quidem sibi reliqui facit, ut, etc.,
Cic. Verr. 2, 1, 1, § 2.—To leave undone, to omit, neglect (rare and perh. only in the historians;B.also only negatively): nihil ad celeritatem sibi reliqui fecerunt,
omitted nothing, made every exertion, Caes. B. G. 2, 26 fin.:prorsus ab utrisque nihil reliquum fieri,
Sall. J. 76, 4:me nihil reliqui fecisse, quod, etc.,
Nep. Att. 21, 5:nihil reliqui faciunt, quominus, etc.,
Tac. A. 1, 21 fin. —In partic.1.Of time, that is left or remains, future, subsequent:2.spe reliquae tranquillitatis,
Cic. Sest. 34, 73:reliquae vitae dignitas,
id. Fam. 10, 3, 2:reliqua et sperata gloria,
id. Q. Fr. 1, 1, 15, § 43: in reliquum tempus vectigalibus prospexi, Metell. ap. Cic. Verr. 2, 3, 55, § 128:reliquum in tempus,
id. Agr. 1, 4, 13; Caes. B. G. 1, 20 fin.; 3, 16 fin.; cf.so, reliquum tempus (opp. praesenti bello),
Nep. Them, 2, 1.—In the neutr. absol.:numquam ecastor ullo die risi adaeque, neque hoc, quod reliquom est (sc. vitae), plus risuram opinor,
in all my life, to the end of my days, Plaut. Cas. 5, 1, 4.—Hence, in reliquum, adverb., for the future, in future, henceforward, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 7, 2; Sall. J. 42, 4; Liv. 23, 20; 25, 32; 36, 10 fin. al.—In mercantile lang., of debts, remaining, outstanding, in arrear:II.reliquom, quod ex eo quod debitum reliquom,
Varr. L. L. 5, § 175 Müll.:nunc quod reliquom restat, volo persolvere,
Plaut. Cist. 1, 3, 40:quod dedi datum non vellem, quod reliquom est non dabo,
id. ib. 2, 1, 30:rationes putare argentariam... quid venierit, quid exactum siet, quid reliquum siet,
Cato, R. R. 2, 5:erat ei de ratiunculā Jampridem apud me reliquom pauxillulum Nummorum,
Ter. Phorm. 1, 1, 3:ut pecuniam reliquam Buthrotii ad diem solverent,
Cic. Att. 16, 16, A, § 4 (Cod. Faerni: pecuniae reliquum).—As subst.: rĕlĭqua, ōrum, n. (less freq. rĕlĭquum, i, n.), the remainder of a debt, balance, arrears: reliqua mea Camillus scribit se accepisse, Cic. Att. 6, 1, 19; cf.:maxime me angit ratio reliquorum meorum,
id. ib. 16, 3, 5:cum tanta reliqua sint,
id. ib. 16, 15, 4;15, 15, 3: dum reliqua colonorum minuit ad tempus, vires in posterum exhausit, quarum defectione rursus reliqua creverunt,
Plin. Ep. 3, 19, 6; 9, 37, 2: Sticho reliqua habente, holding a balance, i. e. being in arrears, Dig. 35, 1, 81; so,reliqua trahere,
ib. 26, 7, 46:computare,
ib. 40, 7, 34:in adaerandis reliquorum debitis (= reliquiis debitorum),
Amm. 31, 14, 2; 16, 5, 15.— In sing.:nisi forte fidejussores minus idonei sunt et in reliquum non exsolutae quantitatis accesserint,
Dig. 49, 14, 45 fin.; Symm. Ep. 10, 47.—Hence, by a lusus verbb., of a narration in arrears, the rest, remainder:accipite reliquom, alieno uti nil moror,
Plaut. Capt. prol. 16; cf.also the passage cited above,
id. Cist. 1, 3, 40.Transf., of that which remains after a part just mentioned, the remaining, the other; and, in the sing., the remainder, the rest of a thing (diff. from ceteri, q. v.).(α).Plur.:(β).murus cum Romuli tum etiam reliquorum regum sapientiā definitus,
Cic. Rep. 2, 6, 11; cf. id. ib. 2, 11, 22:decemviros... reliquos magistratus,
id. ib. 2, 31, 54; cf.:Servilius consul reliquique magistratus,
Caes. B. C. 3, 21:sol dux et princeps et moderator luminum reliquorum,
Cic. Rep. 6, 17, 17; cf. id. ib. 6, 9, 9; 6, 20, 22; id. Planc. 1, 3:ipsum regale genus civitatis haud scio an reliquis simplicibus longe anteponendum,
id. Rep. 2, 23, 43:res capitales et reliquas omnes judicabant iidem,
id. ib. 3, 35, 48; cf. id. ib. 6, 17, 17; id. Leg. 3, 7, 16:ad eam sententiam, cum reliquis causis, haec quoque ratio eos deduxit,
Caes. B. G. 2, 10:oppida, vicos, reliqua privata aedificia incendunt,
id. ib. 1, 5:octo cohortes in fronte constituit, reliquarum signa in subsidio collocat,
Sall. C. 59, 2.—As subst.:princeps ille (Plato) aream sibi sumpsit, in quā, etc.... Reliqui disseruerunt, etc.,
the others, the rest, Cic. Rep. 2, 11, 21; 1, 4, 7:in quā (causā) et ipse sentiat et reliqui omnes me, etc.,
id. Att. 16, 15, 1:aurum perinde aspernantur (Scythae) ac reliqui mortales appetunt,
Just. 2, 2, 7:deinceps Jovem atque Junonem, reliquos, quos, etc.,
Cic. Univ. 11; cf.thus, without a copula, Brutorum, C. Cassii, Cn. Domitii, C. Trebonii, reliquorum,
and so forth, id. Phil. 2, 12, 30; cf.:Africanus, cum patria illo modo loquens. reliquaque praeclare,
id. Fin. 2, 32, 106, Quint. 9, 4, 124:si placet, in hunc diem hactenus. Reliqua (satis enim multa restant) differamus in crastinum,
Cic. Rep. 2, 44, 71:audi reliqua,
Plaut. As. 4, 1, 46:age, ambula, ibique reliqua alia fabulabimur,
id. Poen. 3, 4, 8:reliqua vaticinationis brevi esse confecta,
Cic. Div. 1, 32, 68:aderat janitor carceris et carnifex praetoris, reliqua,
and the like, and so forth, and so on, Quint. 9, 4, 124;but post-class.: et reliqua,
Vop. Firm. 5 fin. —Sing.:corpore relicuo pugnam caedesque petessit,
Lucr. 3, 648 Lachm.:equitum magno numero ex omni populi summa separato, reliquum populum distribuit in quinque classes, etc.,
Cic. Rep. 2, 22, 39:scribit Labieno... cum legione ad fines Nerviorum veniat, reliquam partem exercitūs non putat exspectandam,
Caes. B. G. 5, 46 fin.; 1, 18:neque de frumento reliquoque commeatu satis esse provisum,
id. ib. 3, 3:militibus quoque equis exceptis reliquam praedam concessimus,
Cic. Att. 5, 20, 5:jampridem cupio Alexandream reliquamque Aegyptum visere,
id. ib. 2, 5, 1; cf. id. Lael. 2, 6; id. Rep. 2, 38, 64.— As subst.:paene oblitus sum, reliquom dicere,
Plaut. Poen. prol. 118; Cic. Verr. 2, 3, 43, § 103:reliquum temporis cum magnā trepidatione vigilavit,
Suet. Ner. 34:haec quidem hactenus: quod reliquum est, cottidie tabellarios habebis,
as for the rest, as for what remains, Cic. Att. 16, 15, 3; so,quod reliquum est,
id. Fam. 13, 72, 2; id. Planc. 10, 11; Ter. Ad. 3, 2, 48; cf.:de reliquo quid tibi ego dicam?
Cic. Att. 16, 13, c, 2; id. Fam. 6, 20, 3; id. de Or. 1, 22, 100. -
11 reliquum
rĕlĭquus (sometimes written rĕlĭcuus, rell-, -qus, v. Lachm. ad Lucr. p. 305; Freund ad Cic. Mil. p. 31-34. Rēlĭcŭus as a quadrisyl., Lucr. 1, 560 Munro ad loc.; 4, 976), a, um, adj. [relinquo, I.], that is left or remains, that is left behind, remaining, = relictus (freq. and a good prose word; not found in Cat., Tib., Verg., or Hor.).(α).With dat.:(β).hoc mihi unum ex plurimis miseriis reliquom fuerat malum,
Ter. Hec. 4, 1, 55:ut spes nulla reliqua in te siet tibi,
id. Eun. 2, 2, 9:potes mulo isto, quem tibi reliquum dicis esse, Romam pervehi,
Cic. Fam. 9, 18, 4:quod erant oppida mihi etiam complura reliqua,
id. Verr. 2, 2, 27, § 65:quae deprecatio est igitur ei reliqua, qui, etc.,
id. ib. 2, 4, 50, §120: quibus lubido atque luxuria ex magnis rapinis nihil reliqui fecerat,
Sall. C. 28, 4:reliqua alia optio,
Quint. 7, 7, 8.—Without a dat., Cato ap. Prisc. p. 696 P.: ne a stirpe genus nostrum interiret et uti aliqua propago generis nostri reliqua esset (just before, restare), C. Gracch. ap. Schol. Cic. Sull. 9, p. 365 Orell.; cf.:2.neu causa ulla restet reliqua, Quin, etc.,
Ter. Hec. 4, 2, 11:ex quā (familiā) reliquus est M. Titurnius Rufus,
Cic. Fam. 13, 39; cf. id. Clu. 7, 22:reliquos hos esse non ex bello... sed ex tuo scelere,
id. Verr. 2, 3, 54, § 124; and:moriar, si praeter te quemquam reliquum habeo, in quo, etc.,
id. Fam. 9, 15, 2; and with this cf. Sall. H. Fragm. 1, 15 (p. 216 Gerl.):qui lucus in Graeciā totā tam sanctus fuit, in quo ullum simulacrum, ullum ornamentum reliquum sit?
Cic. Prov. Cons. 4, 7:si qua reliqua spes est, quae sociorum animos consolari possit,
id. Div. in Caecil. 5, 18. — Esp., subst.: rĕlĭquum ( - quom), i, n., that is left, a remainder, residue, rest:numquam ab amatore suo postulat id, quod datum est, Sed reliquom dat operam, ne sit reliquum,
Plaut. Truc. prol. 15:quod ad vos, spectatores, reliquum relinquitur, More majorum date plausum, id. Cist. grex 5: ut pernoscatis, ecquid spei sit relicuom,
Ter. And. prol. 25; cf. id. Eun. 5, 5 (6), 26:addendo deducendoque videre, quae reliqui summa fuit,
Cic. Off. 1, 18, 59:quid reliqui'st, quin habeat quae quidem in homine dicuntur bona,
Ter. Heaut. 1, 2, 19:quid enim est huic reliqui, quod, etc.,
Cic. Sull. 31, 89:cum reliqui nihil sit omnino, quod pertinet ad nos,
id. Fin. 2, 31, 101:quid reliqui habemus praeter,
Sall. C. 20, 13:nec, quod ab hoste crudelius pati possent, reliqui quicquam fuit,
Liv. 32, 13.— With gen. (syn. reliquiae): illud breve vitae reliquum nec avide adpetendum senibus sit, Cic. Sen. 20, 72:Agrigentum, quod belli reliquum erat,
i. e. where alone the war was afterwards carried on, Liv. 26, 40; cf., in plur.:reliqua belli perfecta,
id. 9, 16; and Tac. H. 4, 2:ubi reliquum vitae degere tuto posset,
Liv. 39, 13:reliquum dici,
id. 2, 25, 2; 3, 15, 8; 3, 52, 5:corporis reliqua,
Aur. Vict. Caes. 21 fin. (but in Plaut. Merc. 3, 2, 4, the correct read. is:reliquom vitae spatium, v. Ritschl ad h. l.).— So in late Lat. persaep.: reliqua verborum,
Vulg. 3 Reg. 11, 41:urbis,
id. 1 Par. 11, 8.—Partic. constructions.a.Reliquum est, ut, or with inf., it remains, that (syn.:b.relinquitur, restat, superest): reliquum est, ut officiis certemus inter nos,
Cic. Fam. 7, 31, 1; id. Att. 7, 13, 4; id. Fl. 14, 32; Nep. Att. 21, 5; Quint. 5, 7, 19; cf.:reliquum est, ubi nunc est res publica, ibi simus,
Cic. Fam. 9, 9, 3 (where B. and K. supply ut, ex conj.); so,reliquum est, tuam profectionem amore prosequar,
id. ib. 15, 21, 5.—With inf.:nunc hortari modo reliquum est et ire,
Sall. H. Fragm. 3,22 (p. 232 Gerl.).—Reliquum (aliquem, aliquid) or aliquid reliqui facere, a periphrase for relinquere, and in the twofold signification of that word.(α).To leave behind, leave remaining:(β).ut arent, quibus aratrum saltem aliquod satelles istius Apronius relicum fecit,
Cic. Verr. 2, 3, 55, § 128:quos belli calamitas reliquos fecerat,
id. ib. 2, 3, 53, §126: haec addita cura vix mihi vitam reliquam fecit,
id. Att. 3, 8, 2:si quos fortuna fecisset reliquos,
Hirt. B. G. 8, 24 fin.; cf.:quos reliquos fortuna ex nocturnā caede ac fugā fecerat,
Liv. 9, 24; Curt. 6, 9, 27:duarum mihi civitatum reliquos feci agros,
i. e. have left to be considered, Cic. Verr. 2, 3, 44, § 104.— Subst.: rĕlĭquum, i, n., a remnant, remainder (cf. 1, b fin. supra):quod reliquum vitae viriumque fames fecerat, id, etc.,
Cic. Verr. 2, 5, 34, § 89:quod fortuna in malis reliqui fecit, id, etc.,
id. Sull. 32, 89.—Esp. negatively: te nullum munus officii cuiquam reliquum fecisse,
have left behind you, Cic. Fam. 3, 13, 1:quibus nihil non modo de fructu, sed ne de bonis quidem suis reliqui fecit,
id. Verr. 2, 3, 48, § 115:hi milites nihil reliqui victis fecere,
Sall. C. 11, 7 Kritz; cf.: captā urbe nihil fit reliqui victis, id ib. 52, 4:quibus libido atque luxuria ex magnis rapinis nihil reliqui fecerant,
id. ib. 28, 4; cf. Liv. 7, 35:ne hoc quidem sibi reliqui facit, ut, etc.,
Cic. Verr. 2, 1, 1, § 2.—To leave undone, to omit, neglect (rare and perh. only in the historians;B.also only negatively): nihil ad celeritatem sibi reliqui fecerunt,
omitted nothing, made every exertion, Caes. B. G. 2, 26 fin.:prorsus ab utrisque nihil reliquum fieri,
Sall. J. 76, 4:me nihil reliqui fecisse, quod, etc.,
Nep. Att. 21, 5:nihil reliqui faciunt, quominus, etc.,
Tac. A. 1, 21 fin. —In partic.1.Of time, that is left or remains, future, subsequent:2.spe reliquae tranquillitatis,
Cic. Sest. 34, 73:reliquae vitae dignitas,
id. Fam. 10, 3, 2:reliqua et sperata gloria,
id. Q. Fr. 1, 1, 15, § 43: in reliquum tempus vectigalibus prospexi, Metell. ap. Cic. Verr. 2, 3, 55, § 128:reliquum in tempus,
id. Agr. 1, 4, 13; Caes. B. G. 1, 20 fin.; 3, 16 fin.; cf.so, reliquum tempus (opp. praesenti bello),
Nep. Them, 2, 1.—In the neutr. absol.:numquam ecastor ullo die risi adaeque, neque hoc, quod reliquom est (sc. vitae), plus risuram opinor,
in all my life, to the end of my days, Plaut. Cas. 5, 1, 4.—Hence, in reliquum, adverb., for the future, in future, henceforward, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 7, 2; Sall. J. 42, 4; Liv. 23, 20; 25, 32; 36, 10 fin. al.—In mercantile lang., of debts, remaining, outstanding, in arrear:II.reliquom, quod ex eo quod debitum reliquom,
Varr. L. L. 5, § 175 Müll.:nunc quod reliquom restat, volo persolvere,
Plaut. Cist. 1, 3, 40:quod dedi datum non vellem, quod reliquom est non dabo,
id. ib. 2, 1, 30:rationes putare argentariam... quid venierit, quid exactum siet, quid reliquum siet,
Cato, R. R. 2, 5:erat ei de ratiunculā Jampridem apud me reliquom pauxillulum Nummorum,
Ter. Phorm. 1, 1, 3:ut pecuniam reliquam Buthrotii ad diem solverent,
Cic. Att. 16, 16, A, § 4 (Cod. Faerni: pecuniae reliquum).—As subst.: rĕlĭqua, ōrum, n. (less freq. rĕlĭquum, i, n.), the remainder of a debt, balance, arrears: reliqua mea Camillus scribit se accepisse, Cic. Att. 6, 1, 19; cf.:maxime me angit ratio reliquorum meorum,
id. ib. 16, 3, 5:cum tanta reliqua sint,
id. ib. 16, 15, 4;15, 15, 3: dum reliqua colonorum minuit ad tempus, vires in posterum exhausit, quarum defectione rursus reliqua creverunt,
Plin. Ep. 3, 19, 6; 9, 37, 2: Sticho reliqua habente, holding a balance, i. e. being in arrears, Dig. 35, 1, 81; so,reliqua trahere,
ib. 26, 7, 46:computare,
ib. 40, 7, 34:in adaerandis reliquorum debitis (= reliquiis debitorum),
Amm. 31, 14, 2; 16, 5, 15.— In sing.:nisi forte fidejussores minus idonei sunt et in reliquum non exsolutae quantitatis accesserint,
Dig. 49, 14, 45 fin.; Symm. Ep. 10, 47.—Hence, by a lusus verbb., of a narration in arrears, the rest, remainder:accipite reliquom, alieno uti nil moror,
Plaut. Capt. prol. 16; cf.also the passage cited above,
id. Cist. 1, 3, 40.Transf., of that which remains after a part just mentioned, the remaining, the other; and, in the sing., the remainder, the rest of a thing (diff. from ceteri, q. v.).(α).Plur.:(β).murus cum Romuli tum etiam reliquorum regum sapientiā definitus,
Cic. Rep. 2, 6, 11; cf. id. ib. 2, 11, 22:decemviros... reliquos magistratus,
id. ib. 2, 31, 54; cf.:Servilius consul reliquique magistratus,
Caes. B. C. 3, 21:sol dux et princeps et moderator luminum reliquorum,
Cic. Rep. 6, 17, 17; cf. id. ib. 6, 9, 9; 6, 20, 22; id. Planc. 1, 3:ipsum regale genus civitatis haud scio an reliquis simplicibus longe anteponendum,
id. Rep. 2, 23, 43:res capitales et reliquas omnes judicabant iidem,
id. ib. 3, 35, 48; cf. id. ib. 6, 17, 17; id. Leg. 3, 7, 16:ad eam sententiam, cum reliquis causis, haec quoque ratio eos deduxit,
Caes. B. G. 2, 10:oppida, vicos, reliqua privata aedificia incendunt,
id. ib. 1, 5:octo cohortes in fronte constituit, reliquarum signa in subsidio collocat,
Sall. C. 59, 2.—As subst.:princeps ille (Plato) aream sibi sumpsit, in quā, etc.... Reliqui disseruerunt, etc.,
the others, the rest, Cic. Rep. 2, 11, 21; 1, 4, 7:in quā (causā) et ipse sentiat et reliqui omnes me, etc.,
id. Att. 16, 15, 1:aurum perinde aspernantur (Scythae) ac reliqui mortales appetunt,
Just. 2, 2, 7:deinceps Jovem atque Junonem, reliquos, quos, etc.,
Cic. Univ. 11; cf.thus, without a copula, Brutorum, C. Cassii, Cn. Domitii, C. Trebonii, reliquorum,
and so forth, id. Phil. 2, 12, 30; cf.:Africanus, cum patria illo modo loquens. reliquaque praeclare,
id. Fin. 2, 32, 106, Quint. 9, 4, 124:si placet, in hunc diem hactenus. Reliqua (satis enim multa restant) differamus in crastinum,
Cic. Rep. 2, 44, 71:audi reliqua,
Plaut. As. 4, 1, 46:age, ambula, ibique reliqua alia fabulabimur,
id. Poen. 3, 4, 8:reliqua vaticinationis brevi esse confecta,
Cic. Div. 1, 32, 68:aderat janitor carceris et carnifex praetoris, reliqua,
and the like, and so forth, and so on, Quint. 9, 4, 124;but post-class.: et reliqua,
Vop. Firm. 5 fin. —Sing.:corpore relicuo pugnam caedesque petessit,
Lucr. 3, 648 Lachm.:equitum magno numero ex omni populi summa separato, reliquum populum distribuit in quinque classes, etc.,
Cic. Rep. 2, 22, 39:scribit Labieno... cum legione ad fines Nerviorum veniat, reliquam partem exercitūs non putat exspectandam,
Caes. B. G. 5, 46 fin.; 1, 18:neque de frumento reliquoque commeatu satis esse provisum,
id. ib. 3, 3:militibus quoque equis exceptis reliquam praedam concessimus,
Cic. Att. 5, 20, 5:jampridem cupio Alexandream reliquamque Aegyptum visere,
id. ib. 2, 5, 1; cf. id. Lael. 2, 6; id. Rep. 2, 38, 64.— As subst.:paene oblitus sum, reliquom dicere,
Plaut. Poen. prol. 118; Cic. Verr. 2, 3, 43, § 103:reliquum temporis cum magnā trepidatione vigilavit,
Suet. Ner. 34:haec quidem hactenus: quod reliquum est, cottidie tabellarios habebis,
as for the rest, as for what remains, Cic. Att. 16, 15, 3; so,quod reliquum est,
id. Fam. 13, 72, 2; id. Planc. 10, 11; Ter. Ad. 3, 2, 48; cf.:de reliquo quid tibi ego dicam?
Cic. Att. 16, 13, c, 2; id. Fam. 6, 20, 3; id. de Or. 1, 22, 100. -
12 reliquus
rĕlĭquus (sometimes written rĕlĭcuus, rell-, -qus, v. Lachm. ad Lucr. p. 305; Freund ad Cic. Mil. p. 31-34. Rēlĭcŭus as a quadrisyl., Lucr. 1, 560 Munro ad loc.; 4, 976), a, um, adj. [relinquo, I.], that is left or remains, that is left behind, remaining, = relictus (freq. and a good prose word; not found in Cat., Tib., Verg., or Hor.).(α).With dat.:(β).hoc mihi unum ex plurimis miseriis reliquom fuerat malum,
Ter. Hec. 4, 1, 55:ut spes nulla reliqua in te siet tibi,
id. Eun. 2, 2, 9:potes mulo isto, quem tibi reliquum dicis esse, Romam pervehi,
Cic. Fam. 9, 18, 4:quod erant oppida mihi etiam complura reliqua,
id. Verr. 2, 2, 27, § 65:quae deprecatio est igitur ei reliqua, qui, etc.,
id. ib. 2, 4, 50, §120: quibus lubido atque luxuria ex magnis rapinis nihil reliqui fecerat,
Sall. C. 28, 4:reliqua alia optio,
Quint. 7, 7, 8.—Without a dat., Cato ap. Prisc. p. 696 P.: ne a stirpe genus nostrum interiret et uti aliqua propago generis nostri reliqua esset (just before, restare), C. Gracch. ap. Schol. Cic. Sull. 9, p. 365 Orell.; cf.:2.neu causa ulla restet reliqua, Quin, etc.,
Ter. Hec. 4, 2, 11:ex quā (familiā) reliquus est M. Titurnius Rufus,
Cic. Fam. 13, 39; cf. id. Clu. 7, 22:reliquos hos esse non ex bello... sed ex tuo scelere,
id. Verr. 2, 3, 54, § 124; and:moriar, si praeter te quemquam reliquum habeo, in quo, etc.,
id. Fam. 9, 15, 2; and with this cf. Sall. H. Fragm. 1, 15 (p. 216 Gerl.):qui lucus in Graeciā totā tam sanctus fuit, in quo ullum simulacrum, ullum ornamentum reliquum sit?
Cic. Prov. Cons. 4, 7:si qua reliqua spes est, quae sociorum animos consolari possit,
id. Div. in Caecil. 5, 18. — Esp., subst.: rĕlĭquum ( - quom), i, n., that is left, a remainder, residue, rest:numquam ab amatore suo postulat id, quod datum est, Sed reliquom dat operam, ne sit reliquum,
Plaut. Truc. prol. 15:quod ad vos, spectatores, reliquum relinquitur, More majorum date plausum, id. Cist. grex 5: ut pernoscatis, ecquid spei sit relicuom,
Ter. And. prol. 25; cf. id. Eun. 5, 5 (6), 26:addendo deducendoque videre, quae reliqui summa fuit,
Cic. Off. 1, 18, 59:quid reliqui'st, quin habeat quae quidem in homine dicuntur bona,
Ter. Heaut. 1, 2, 19:quid enim est huic reliqui, quod, etc.,
Cic. Sull. 31, 89:cum reliqui nihil sit omnino, quod pertinet ad nos,
id. Fin. 2, 31, 101:quid reliqui habemus praeter,
Sall. C. 20, 13:nec, quod ab hoste crudelius pati possent, reliqui quicquam fuit,
Liv. 32, 13.— With gen. (syn. reliquiae): illud breve vitae reliquum nec avide adpetendum senibus sit, Cic. Sen. 20, 72:Agrigentum, quod belli reliquum erat,
i. e. where alone the war was afterwards carried on, Liv. 26, 40; cf., in plur.:reliqua belli perfecta,
id. 9, 16; and Tac. H. 4, 2:ubi reliquum vitae degere tuto posset,
Liv. 39, 13:reliquum dici,
id. 2, 25, 2; 3, 15, 8; 3, 52, 5:corporis reliqua,
Aur. Vict. Caes. 21 fin. (but in Plaut. Merc. 3, 2, 4, the correct read. is:reliquom vitae spatium, v. Ritschl ad h. l.).— So in late Lat. persaep.: reliqua verborum,
Vulg. 3 Reg. 11, 41:urbis,
id. 1 Par. 11, 8.—Partic. constructions.a.Reliquum est, ut, or with inf., it remains, that (syn.:b.relinquitur, restat, superest): reliquum est, ut officiis certemus inter nos,
Cic. Fam. 7, 31, 1; id. Att. 7, 13, 4; id. Fl. 14, 32; Nep. Att. 21, 5; Quint. 5, 7, 19; cf.:reliquum est, ubi nunc est res publica, ibi simus,
Cic. Fam. 9, 9, 3 (where B. and K. supply ut, ex conj.); so,reliquum est, tuam profectionem amore prosequar,
id. ib. 15, 21, 5.—With inf.:nunc hortari modo reliquum est et ire,
Sall. H. Fragm. 3,22 (p. 232 Gerl.).—Reliquum (aliquem, aliquid) or aliquid reliqui facere, a periphrase for relinquere, and in the twofold signification of that word.(α).To leave behind, leave remaining:(β).ut arent, quibus aratrum saltem aliquod satelles istius Apronius relicum fecit,
Cic. Verr. 2, 3, 55, § 128:quos belli calamitas reliquos fecerat,
id. ib. 2, 3, 53, §126: haec addita cura vix mihi vitam reliquam fecit,
id. Att. 3, 8, 2:si quos fortuna fecisset reliquos,
Hirt. B. G. 8, 24 fin.; cf.:quos reliquos fortuna ex nocturnā caede ac fugā fecerat,
Liv. 9, 24; Curt. 6, 9, 27:duarum mihi civitatum reliquos feci agros,
i. e. have left to be considered, Cic. Verr. 2, 3, 44, § 104.— Subst.: rĕlĭquum, i, n., a remnant, remainder (cf. 1, b fin. supra):quod reliquum vitae viriumque fames fecerat, id, etc.,
Cic. Verr. 2, 5, 34, § 89:quod fortuna in malis reliqui fecit, id, etc.,
id. Sull. 32, 89.—Esp. negatively: te nullum munus officii cuiquam reliquum fecisse,
have left behind you, Cic. Fam. 3, 13, 1:quibus nihil non modo de fructu, sed ne de bonis quidem suis reliqui fecit,
id. Verr. 2, 3, 48, § 115:hi milites nihil reliqui victis fecere,
Sall. C. 11, 7 Kritz; cf.: captā urbe nihil fit reliqui victis, id ib. 52, 4:quibus libido atque luxuria ex magnis rapinis nihil reliqui fecerant,
id. ib. 28, 4; cf. Liv. 7, 35:ne hoc quidem sibi reliqui facit, ut, etc.,
Cic. Verr. 2, 1, 1, § 2.—To leave undone, to omit, neglect (rare and perh. only in the historians;B.also only negatively): nihil ad celeritatem sibi reliqui fecerunt,
omitted nothing, made every exertion, Caes. B. G. 2, 26 fin.:prorsus ab utrisque nihil reliquum fieri,
Sall. J. 76, 4:me nihil reliqui fecisse, quod, etc.,
Nep. Att. 21, 5:nihil reliqui faciunt, quominus, etc.,
Tac. A. 1, 21 fin. —In partic.1.Of time, that is left or remains, future, subsequent:2.spe reliquae tranquillitatis,
Cic. Sest. 34, 73:reliquae vitae dignitas,
id. Fam. 10, 3, 2:reliqua et sperata gloria,
id. Q. Fr. 1, 1, 15, § 43: in reliquum tempus vectigalibus prospexi, Metell. ap. Cic. Verr. 2, 3, 55, § 128:reliquum in tempus,
id. Agr. 1, 4, 13; Caes. B. G. 1, 20 fin.; 3, 16 fin.; cf.so, reliquum tempus (opp. praesenti bello),
Nep. Them, 2, 1.—In the neutr. absol.:numquam ecastor ullo die risi adaeque, neque hoc, quod reliquom est (sc. vitae), plus risuram opinor,
in all my life, to the end of my days, Plaut. Cas. 5, 1, 4.—Hence, in reliquum, adverb., for the future, in future, henceforward, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 7, 2; Sall. J. 42, 4; Liv. 23, 20; 25, 32; 36, 10 fin. al.—In mercantile lang., of debts, remaining, outstanding, in arrear:II.reliquom, quod ex eo quod debitum reliquom,
Varr. L. L. 5, § 175 Müll.:nunc quod reliquom restat, volo persolvere,
Plaut. Cist. 1, 3, 40:quod dedi datum non vellem, quod reliquom est non dabo,
id. ib. 2, 1, 30:rationes putare argentariam... quid venierit, quid exactum siet, quid reliquum siet,
Cato, R. R. 2, 5:erat ei de ratiunculā Jampridem apud me reliquom pauxillulum Nummorum,
Ter. Phorm. 1, 1, 3:ut pecuniam reliquam Buthrotii ad diem solverent,
Cic. Att. 16, 16, A, § 4 (Cod. Faerni: pecuniae reliquum).—As subst.: rĕlĭqua, ōrum, n. (less freq. rĕlĭquum, i, n.), the remainder of a debt, balance, arrears: reliqua mea Camillus scribit se accepisse, Cic. Att. 6, 1, 19; cf.:maxime me angit ratio reliquorum meorum,
id. ib. 16, 3, 5:cum tanta reliqua sint,
id. ib. 16, 15, 4;15, 15, 3: dum reliqua colonorum minuit ad tempus, vires in posterum exhausit, quarum defectione rursus reliqua creverunt,
Plin. Ep. 3, 19, 6; 9, 37, 2: Sticho reliqua habente, holding a balance, i. e. being in arrears, Dig. 35, 1, 81; so,reliqua trahere,
ib. 26, 7, 46:computare,
ib. 40, 7, 34:in adaerandis reliquorum debitis (= reliquiis debitorum),
Amm. 31, 14, 2; 16, 5, 15.— In sing.:nisi forte fidejussores minus idonei sunt et in reliquum non exsolutae quantitatis accesserint,
Dig. 49, 14, 45 fin.; Symm. Ep. 10, 47.—Hence, by a lusus verbb., of a narration in arrears, the rest, remainder:accipite reliquom, alieno uti nil moror,
Plaut. Capt. prol. 16; cf.also the passage cited above,
id. Cist. 1, 3, 40.Transf., of that which remains after a part just mentioned, the remaining, the other; and, in the sing., the remainder, the rest of a thing (diff. from ceteri, q. v.).(α).Plur.:(β).murus cum Romuli tum etiam reliquorum regum sapientiā definitus,
Cic. Rep. 2, 6, 11; cf. id. ib. 2, 11, 22:decemviros... reliquos magistratus,
id. ib. 2, 31, 54; cf.:Servilius consul reliquique magistratus,
Caes. B. C. 3, 21:sol dux et princeps et moderator luminum reliquorum,
Cic. Rep. 6, 17, 17; cf. id. ib. 6, 9, 9; 6, 20, 22; id. Planc. 1, 3:ipsum regale genus civitatis haud scio an reliquis simplicibus longe anteponendum,
id. Rep. 2, 23, 43:res capitales et reliquas omnes judicabant iidem,
id. ib. 3, 35, 48; cf. id. ib. 6, 17, 17; id. Leg. 3, 7, 16:ad eam sententiam, cum reliquis causis, haec quoque ratio eos deduxit,
Caes. B. G. 2, 10:oppida, vicos, reliqua privata aedificia incendunt,
id. ib. 1, 5:octo cohortes in fronte constituit, reliquarum signa in subsidio collocat,
Sall. C. 59, 2.—As subst.:princeps ille (Plato) aream sibi sumpsit, in quā, etc.... Reliqui disseruerunt, etc.,
the others, the rest, Cic. Rep. 2, 11, 21; 1, 4, 7:in quā (causā) et ipse sentiat et reliqui omnes me, etc.,
id. Att. 16, 15, 1:aurum perinde aspernantur (Scythae) ac reliqui mortales appetunt,
Just. 2, 2, 7:deinceps Jovem atque Junonem, reliquos, quos, etc.,
Cic. Univ. 11; cf.thus, without a copula, Brutorum, C. Cassii, Cn. Domitii, C. Trebonii, reliquorum,
and so forth, id. Phil. 2, 12, 30; cf.:Africanus, cum patria illo modo loquens. reliquaque praeclare,
id. Fin. 2, 32, 106, Quint. 9, 4, 124:si placet, in hunc diem hactenus. Reliqua (satis enim multa restant) differamus in crastinum,
Cic. Rep. 2, 44, 71:audi reliqua,
Plaut. As. 4, 1, 46:age, ambula, ibique reliqua alia fabulabimur,
id. Poen. 3, 4, 8:reliqua vaticinationis brevi esse confecta,
Cic. Div. 1, 32, 68:aderat janitor carceris et carnifex praetoris, reliqua,
and the like, and so forth, and so on, Quint. 9, 4, 124;but post-class.: et reliqua,
Vop. Firm. 5 fin. —Sing.:corpore relicuo pugnam caedesque petessit,
Lucr. 3, 648 Lachm.:equitum magno numero ex omni populi summa separato, reliquum populum distribuit in quinque classes, etc.,
Cic. Rep. 2, 22, 39:scribit Labieno... cum legione ad fines Nerviorum veniat, reliquam partem exercitūs non putat exspectandam,
Caes. B. G. 5, 46 fin.; 1, 18:neque de frumento reliquoque commeatu satis esse provisum,
id. ib. 3, 3:militibus quoque equis exceptis reliquam praedam concessimus,
Cic. Att. 5, 20, 5:jampridem cupio Alexandream reliquamque Aegyptum visere,
id. ib. 2, 5, 1; cf. id. Lael. 2, 6; id. Rep. 2, 38, 64.— As subst.:paene oblitus sum, reliquom dicere,
Plaut. Poen. prol. 118; Cic. Verr. 2, 3, 43, § 103:reliquum temporis cum magnā trepidatione vigilavit,
Suet. Ner. 34:haec quidem hactenus: quod reliquum est, cottidie tabellarios habebis,
as for the rest, as for what remains, Cic. Att. 16, 15, 3; so,quod reliquum est,
id. Fam. 13, 72, 2; id. Planc. 10, 11; Ter. Ad. 3, 2, 48; cf.:de reliquo quid tibi ego dicam?
Cic. Att. 16, 13, c, 2; id. Fam. 6, 20, 3; id. de Or. 1, 22, 100. -
13 relliquus
rĕlĭquus (sometimes written rĕlĭcuus, rell-, -qus, v. Lachm. ad Lucr. p. 305; Freund ad Cic. Mil. p. 31-34. Rēlĭcŭus as a quadrisyl., Lucr. 1, 560 Munro ad loc.; 4, 976), a, um, adj. [relinquo, I.], that is left or remains, that is left behind, remaining, = relictus (freq. and a good prose word; not found in Cat., Tib., Verg., or Hor.).(α).With dat.:(β).hoc mihi unum ex plurimis miseriis reliquom fuerat malum,
Ter. Hec. 4, 1, 55:ut spes nulla reliqua in te siet tibi,
id. Eun. 2, 2, 9:potes mulo isto, quem tibi reliquum dicis esse, Romam pervehi,
Cic. Fam. 9, 18, 4:quod erant oppida mihi etiam complura reliqua,
id. Verr. 2, 2, 27, § 65:quae deprecatio est igitur ei reliqua, qui, etc.,
id. ib. 2, 4, 50, §120: quibus lubido atque luxuria ex magnis rapinis nihil reliqui fecerat,
Sall. C. 28, 4:reliqua alia optio,
Quint. 7, 7, 8.—Without a dat., Cato ap. Prisc. p. 696 P.: ne a stirpe genus nostrum interiret et uti aliqua propago generis nostri reliqua esset (just before, restare), C. Gracch. ap. Schol. Cic. Sull. 9, p. 365 Orell.; cf.:2.neu causa ulla restet reliqua, Quin, etc.,
Ter. Hec. 4, 2, 11:ex quā (familiā) reliquus est M. Titurnius Rufus,
Cic. Fam. 13, 39; cf. id. Clu. 7, 22:reliquos hos esse non ex bello... sed ex tuo scelere,
id. Verr. 2, 3, 54, § 124; and:moriar, si praeter te quemquam reliquum habeo, in quo, etc.,
id. Fam. 9, 15, 2; and with this cf. Sall. H. Fragm. 1, 15 (p. 216 Gerl.):qui lucus in Graeciā totā tam sanctus fuit, in quo ullum simulacrum, ullum ornamentum reliquum sit?
Cic. Prov. Cons. 4, 7:si qua reliqua spes est, quae sociorum animos consolari possit,
id. Div. in Caecil. 5, 18. — Esp., subst.: rĕlĭquum ( - quom), i, n., that is left, a remainder, residue, rest:numquam ab amatore suo postulat id, quod datum est, Sed reliquom dat operam, ne sit reliquum,
Plaut. Truc. prol. 15:quod ad vos, spectatores, reliquum relinquitur, More majorum date plausum, id. Cist. grex 5: ut pernoscatis, ecquid spei sit relicuom,
Ter. And. prol. 25; cf. id. Eun. 5, 5 (6), 26:addendo deducendoque videre, quae reliqui summa fuit,
Cic. Off. 1, 18, 59:quid reliqui'st, quin habeat quae quidem in homine dicuntur bona,
Ter. Heaut. 1, 2, 19:quid enim est huic reliqui, quod, etc.,
Cic. Sull. 31, 89:cum reliqui nihil sit omnino, quod pertinet ad nos,
id. Fin. 2, 31, 101:quid reliqui habemus praeter,
Sall. C. 20, 13:nec, quod ab hoste crudelius pati possent, reliqui quicquam fuit,
Liv. 32, 13.— With gen. (syn. reliquiae): illud breve vitae reliquum nec avide adpetendum senibus sit, Cic. Sen. 20, 72:Agrigentum, quod belli reliquum erat,
i. e. where alone the war was afterwards carried on, Liv. 26, 40; cf., in plur.:reliqua belli perfecta,
id. 9, 16; and Tac. H. 4, 2:ubi reliquum vitae degere tuto posset,
Liv. 39, 13:reliquum dici,
id. 2, 25, 2; 3, 15, 8; 3, 52, 5:corporis reliqua,
Aur. Vict. Caes. 21 fin. (but in Plaut. Merc. 3, 2, 4, the correct read. is:reliquom vitae spatium, v. Ritschl ad h. l.).— So in late Lat. persaep.: reliqua verborum,
Vulg. 3 Reg. 11, 41:urbis,
id. 1 Par. 11, 8.—Partic. constructions.a.Reliquum est, ut, or with inf., it remains, that (syn.:b.relinquitur, restat, superest): reliquum est, ut officiis certemus inter nos,
Cic. Fam. 7, 31, 1; id. Att. 7, 13, 4; id. Fl. 14, 32; Nep. Att. 21, 5; Quint. 5, 7, 19; cf.:reliquum est, ubi nunc est res publica, ibi simus,
Cic. Fam. 9, 9, 3 (where B. and K. supply ut, ex conj.); so,reliquum est, tuam profectionem amore prosequar,
id. ib. 15, 21, 5.—With inf.:nunc hortari modo reliquum est et ire,
Sall. H. Fragm. 3,22 (p. 232 Gerl.).—Reliquum (aliquem, aliquid) or aliquid reliqui facere, a periphrase for relinquere, and in the twofold signification of that word.(α).To leave behind, leave remaining:(β).ut arent, quibus aratrum saltem aliquod satelles istius Apronius relicum fecit,
Cic. Verr. 2, 3, 55, § 128:quos belli calamitas reliquos fecerat,
id. ib. 2, 3, 53, §126: haec addita cura vix mihi vitam reliquam fecit,
id. Att. 3, 8, 2:si quos fortuna fecisset reliquos,
Hirt. B. G. 8, 24 fin.; cf.:quos reliquos fortuna ex nocturnā caede ac fugā fecerat,
Liv. 9, 24; Curt. 6, 9, 27:duarum mihi civitatum reliquos feci agros,
i. e. have left to be considered, Cic. Verr. 2, 3, 44, § 104.— Subst.: rĕlĭquum, i, n., a remnant, remainder (cf. 1, b fin. supra):quod reliquum vitae viriumque fames fecerat, id, etc.,
Cic. Verr. 2, 5, 34, § 89:quod fortuna in malis reliqui fecit, id, etc.,
id. Sull. 32, 89.—Esp. negatively: te nullum munus officii cuiquam reliquum fecisse,
have left behind you, Cic. Fam. 3, 13, 1:quibus nihil non modo de fructu, sed ne de bonis quidem suis reliqui fecit,
id. Verr. 2, 3, 48, § 115:hi milites nihil reliqui victis fecere,
Sall. C. 11, 7 Kritz; cf.: captā urbe nihil fit reliqui victis, id ib. 52, 4:quibus libido atque luxuria ex magnis rapinis nihil reliqui fecerant,
id. ib. 28, 4; cf. Liv. 7, 35:ne hoc quidem sibi reliqui facit, ut, etc.,
Cic. Verr. 2, 1, 1, § 2.—To leave undone, to omit, neglect (rare and perh. only in the historians;B.also only negatively): nihil ad celeritatem sibi reliqui fecerunt,
omitted nothing, made every exertion, Caes. B. G. 2, 26 fin.:prorsus ab utrisque nihil reliquum fieri,
Sall. J. 76, 4:me nihil reliqui fecisse, quod, etc.,
Nep. Att. 21, 5:nihil reliqui faciunt, quominus, etc.,
Tac. A. 1, 21 fin. —In partic.1.Of time, that is left or remains, future, subsequent:2.spe reliquae tranquillitatis,
Cic. Sest. 34, 73:reliquae vitae dignitas,
id. Fam. 10, 3, 2:reliqua et sperata gloria,
id. Q. Fr. 1, 1, 15, § 43: in reliquum tempus vectigalibus prospexi, Metell. ap. Cic. Verr. 2, 3, 55, § 128:reliquum in tempus,
id. Agr. 1, 4, 13; Caes. B. G. 1, 20 fin.; 3, 16 fin.; cf.so, reliquum tempus (opp. praesenti bello),
Nep. Them, 2, 1.—In the neutr. absol.:numquam ecastor ullo die risi adaeque, neque hoc, quod reliquom est (sc. vitae), plus risuram opinor,
in all my life, to the end of my days, Plaut. Cas. 5, 1, 4.—Hence, in reliquum, adverb., for the future, in future, henceforward, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 7, 2; Sall. J. 42, 4; Liv. 23, 20; 25, 32; 36, 10 fin. al.—In mercantile lang., of debts, remaining, outstanding, in arrear:II.reliquom, quod ex eo quod debitum reliquom,
Varr. L. L. 5, § 175 Müll.:nunc quod reliquom restat, volo persolvere,
Plaut. Cist. 1, 3, 40:quod dedi datum non vellem, quod reliquom est non dabo,
id. ib. 2, 1, 30:rationes putare argentariam... quid venierit, quid exactum siet, quid reliquum siet,
Cato, R. R. 2, 5:erat ei de ratiunculā Jampridem apud me reliquom pauxillulum Nummorum,
Ter. Phorm. 1, 1, 3:ut pecuniam reliquam Buthrotii ad diem solverent,
Cic. Att. 16, 16, A, § 4 (Cod. Faerni: pecuniae reliquum).—As subst.: rĕlĭqua, ōrum, n. (less freq. rĕlĭquum, i, n.), the remainder of a debt, balance, arrears: reliqua mea Camillus scribit se accepisse, Cic. Att. 6, 1, 19; cf.:maxime me angit ratio reliquorum meorum,
id. ib. 16, 3, 5:cum tanta reliqua sint,
id. ib. 16, 15, 4;15, 15, 3: dum reliqua colonorum minuit ad tempus, vires in posterum exhausit, quarum defectione rursus reliqua creverunt,
Plin. Ep. 3, 19, 6; 9, 37, 2: Sticho reliqua habente, holding a balance, i. e. being in arrears, Dig. 35, 1, 81; so,reliqua trahere,
ib. 26, 7, 46:computare,
ib. 40, 7, 34:in adaerandis reliquorum debitis (= reliquiis debitorum),
Amm. 31, 14, 2; 16, 5, 15.— In sing.:nisi forte fidejussores minus idonei sunt et in reliquum non exsolutae quantitatis accesserint,
Dig. 49, 14, 45 fin.; Symm. Ep. 10, 47.—Hence, by a lusus verbb., of a narration in arrears, the rest, remainder:accipite reliquom, alieno uti nil moror,
Plaut. Capt. prol. 16; cf.also the passage cited above,
id. Cist. 1, 3, 40.Transf., of that which remains after a part just mentioned, the remaining, the other; and, in the sing., the remainder, the rest of a thing (diff. from ceteri, q. v.).(α).Plur.:(β).murus cum Romuli tum etiam reliquorum regum sapientiā definitus,
Cic. Rep. 2, 6, 11; cf. id. ib. 2, 11, 22:decemviros... reliquos magistratus,
id. ib. 2, 31, 54; cf.:Servilius consul reliquique magistratus,
Caes. B. C. 3, 21:sol dux et princeps et moderator luminum reliquorum,
Cic. Rep. 6, 17, 17; cf. id. ib. 6, 9, 9; 6, 20, 22; id. Planc. 1, 3:ipsum regale genus civitatis haud scio an reliquis simplicibus longe anteponendum,
id. Rep. 2, 23, 43:res capitales et reliquas omnes judicabant iidem,
id. ib. 3, 35, 48; cf. id. ib. 6, 17, 17; id. Leg. 3, 7, 16:ad eam sententiam, cum reliquis causis, haec quoque ratio eos deduxit,
Caes. B. G. 2, 10:oppida, vicos, reliqua privata aedificia incendunt,
id. ib. 1, 5:octo cohortes in fronte constituit, reliquarum signa in subsidio collocat,
Sall. C. 59, 2.—As subst.:princeps ille (Plato) aream sibi sumpsit, in quā, etc.... Reliqui disseruerunt, etc.,
the others, the rest, Cic. Rep. 2, 11, 21; 1, 4, 7:in quā (causā) et ipse sentiat et reliqui omnes me, etc.,
id. Att. 16, 15, 1:aurum perinde aspernantur (Scythae) ac reliqui mortales appetunt,
Just. 2, 2, 7:deinceps Jovem atque Junonem, reliquos, quos, etc.,
Cic. Univ. 11; cf.thus, without a copula, Brutorum, C. Cassii, Cn. Domitii, C. Trebonii, reliquorum,
and so forth, id. Phil. 2, 12, 30; cf.:Africanus, cum patria illo modo loquens. reliquaque praeclare,
id. Fin. 2, 32, 106, Quint. 9, 4, 124:si placet, in hunc diem hactenus. Reliqua (satis enim multa restant) differamus in crastinum,
Cic. Rep. 2, 44, 71:audi reliqua,
Plaut. As. 4, 1, 46:age, ambula, ibique reliqua alia fabulabimur,
id. Poen. 3, 4, 8:reliqua vaticinationis brevi esse confecta,
Cic. Div. 1, 32, 68:aderat janitor carceris et carnifex praetoris, reliqua,
and the like, and so forth, and so on, Quint. 9, 4, 124;but post-class.: et reliqua,
Vop. Firm. 5 fin. —Sing.:corpore relicuo pugnam caedesque petessit,
Lucr. 3, 648 Lachm.:equitum magno numero ex omni populi summa separato, reliquum populum distribuit in quinque classes, etc.,
Cic. Rep. 2, 22, 39:scribit Labieno... cum legione ad fines Nerviorum veniat, reliquam partem exercitūs non putat exspectandam,
Caes. B. G. 5, 46 fin.; 1, 18:neque de frumento reliquoque commeatu satis esse provisum,
id. ib. 3, 3:militibus quoque equis exceptis reliquam praedam concessimus,
Cic. Att. 5, 20, 5:jampridem cupio Alexandream reliquamque Aegyptum visere,
id. ib. 2, 5, 1; cf. id. Lael. 2, 6; id. Rep. 2, 38, 64.— As subst.:paene oblitus sum, reliquom dicere,
Plaut. Poen. prol. 118; Cic. Verr. 2, 3, 43, § 103:reliquum temporis cum magnā trepidatione vigilavit,
Suet. Ner. 34:haec quidem hactenus: quod reliquum est, cottidie tabellarios habebis,
as for the rest, as for what remains, Cic. Att. 16, 15, 3; so,quod reliquum est,
id. Fam. 13, 72, 2; id. Planc. 10, 11; Ter. Ad. 3, 2, 48; cf.:de reliquo quid tibi ego dicam?
Cic. Att. 16, 13, c, 2; id. Fam. 6, 20, 3; id. de Or. 1, 22, 100. -
14 pondus
pondus, ĕris, n. [pendo], a weight.I.Lit.A.In gen., a weight used in a scale, Cic. Tusc. 5, 24, 69:2.pondera ab Gallis allata iniqua,
Liv. 5, 48 fin.:utuntur taleis ferreis ad certum pondus examinatis pro numo,
Caes. B. G. 5, 12; Dig. 19, 1, 32: pondera publica, Paul. ex Fest. p. 246 Müll.—In partic., the weight of a pound, a pound (very rare for the usual pondo):B.dupondius a duobus ponderibus, quod unum pondus assipondium dicebatur. Id ideo, quod as erat libra pondus,
Varr. L. L. 5, § 169 Müll.:argenti pondera quinque,
Mart. 7, 53, 12.—Transf.1.In abstr.a.Heaviness, weight of a body:b.moveri gravitate et pondere,
Cic. Fat. 11, 24; 10, 22; 20, 46; id. Tusc. 1, 17, 40:magni ponderis saxa,
Caes. B. G. 2, 29; 7, 22:emere aliquid pondere,
by weight, Plin. 12, 7, 14, § 29; 35, 17, 57, § 197; Tac. A. 6, 26; cf.:in his quae pondere constant,
Dig. 18, 1, 35 med.; Gai. Inst. 2, 196:id, quod pondere continetur,
Dig. 30, 1, 47.—In plur.: pondera, balance, equipoise, equilibrium:2.pendebat in aëre tellus Ponderibus librata suis,
Ov. M. 1, 13; so Luc. 1, 57; cf. Lucr. 2, 218 and 6, 574:trans pondera (corporis) dextram Porrigere (= ultra libramentum sive aequilibrium corporis),
out of balance, Hor. Ep. 1, 6, 51; cf. Lachm. ad Lucr. II. p. 380 sq.; cf.also: quis libravit in pondere montes et colles in staterā?
Vulg. Isa. 40, 12.—In concr.a.A heavy body, a weight, mass, load, burden:b.in terram feruntur omnia suo nutu pondera,
Cic. Rep. 6, 17, 17:grande auri pondus,
id. Verr. 2, 1, 17, § 45; so,innumerabile pondus auri,
id. Sest. 43, 93:magnum argenti pondus expositum,
Caes. B. C. 3, 96:aeris magnum pondus,
id. ib. 3, 103; Stat. Th. 6, 648:immania pondera baltei,
Verg. A. 10, 496:Spartani pondera disci,
Mart. 14, 164, 1.— Poet., of the fruit of the womb, Ov. M. 9, 684; id. Am. 2, 14, 14; Prop. 4, 1, 96 (5, 1, 100); Mart. 14, 151;of the privy parts,
Cat. 63, 5; Stat. S. 3, 4, 77.—A quantity, number, multitude (anteclass. and very rare): magnum pondus omnium artificum, Varr. ap. Non. 466, 5.—II.Trop.A.Weight, consequence, importance, consideration, influence, authority, etc. (class.; cf.B.momentum): persona non qualiscumque testimonii pondus habet,
Cic. Top. 19, 73:grave ipsius conscientiae pondus est,
id. N. D. 3, 35, 85; cf.:(honestas) aut sola expetenda est... aut certe omni pondere gravior habenda quam reliqua omnia,
id. Off. 3, 8, 35:id est maximi momenti et ponderis,
id. Vatin. 4, 9:qui pondus habent,
id. Att. 11, 6, 1: habet vim in ingenio [p. 1396] et pondus in vitā, id. de Or. 2, 74, 302:magnum pondus accessit ad tollendum dubitationem, judicium et consilium tuum,
id. Fam. 11, 29, 1:ut is intellegat, hanc meam commendationem magnum apud te pondus habuisse,
id. ib. 13, 25; cf.:ut is intellegat meas apud te litteras maximum pondus habuisse,
id. Fam. 12, 27; 13, 35, 2:tuae litterae maximi sunt apud me ponderis,
id. ib. 2, 19, 2:ejus filius eodem est apud me pondere, quo fuit ille,
id. Att. 10, 1. 1.—Of style:omnium verborum ponderibus est utendum,
Cic. de Or. 2, 17, 72:fabula sine pondere et arte,
Hor. A. P. 320; cf.:nugis addere pondus,
id. Ep. 1, 19, 42.—Oppressive weight, burden ( poet. for onus):C.curarum,
Luc. 9, 951; Stat. Th. 4, 39:rerum,
Ov. Tr. 2, 237; Mart. 6, 64, 14:tauri ruentis In Venerem tolerare pondus,
Hor. C. 2, 5, 4:amara senectae Pondera,
Ov. M. 9, 438:Constantius, insolentiae pondera gravius librans,
Amm. 14, 5, 1.—Weight of character, i. e. firmness, constancy ( poet.):nulla diu femina pondus habet,
Prop. 2, 25 (3, 20), 22:nostri reverentia ponderis obstat,
Stat. Th. 1, 289:hilaris, tamen cum pondere, virtus,
id. S. 2, 3, 65; cf. id. ib. 5, 3, 246. -
15 statera
stătēra, ae, f. [perhaps kindred with stathmê, a rule], a steelyard; also, a balance (syn.: libra, trutina).I.Lit., Vitr. 10, 8; Petr. 35; Suet. Vesp. 25; Plin. 31, 3, 23, § 38; Stat. S. 4, 9, 46: auraria, a goldsmith's scales, Varr. ap. Non. 455, 20;B.called also aurificis,
Cic. de Or. 2, 38, 159.—Transf., of any thing of a similar shape.* 1.The pole-bar of a chariot, Stat. S. 4, 3, 35.—* 2.A kind of platter, so called from its resemblance to the scale of a steelyard or balance, Nep. ap. Plin. 33, 11, 52, § 146.—* II.Trop., the value of a thing, Plin. 12, 26, 57, § 127. -
16 compenso
com-penso ( conp-), āvi, ātum, 1, v. a., to poise, weigh several things with one another; hence, in the lang. of business, to equalize one thing with another by weighing, to balance with one another, to make good, compensate, balance against, lit. and trop. (class. in prose and poetry; most freq. in Cic.); constr. aliquid cum aliquā re, aliquā re, or absol.I.In gen.(α).Cum aliquā re:(β).nonne compensabit cum uno versiculo tot mea volumina laudum suarum,
Cic. Pis. 30, 75:laetitiam cum doloribus,
id. Fin. 2, 30, 97:bona cum vitiis,
Hor. S. 1, 3, 70.—Aliquā re:II.summi labores nostri magnā compensati gloriā,
Cic. de Or. 3, 4, 14; id. Font. 5, 13 (1, 3):damna ab aliquo aetatis fructu compensata,
id. Verr. 2, 5, 13, § 33: o vix ullo otio compensandam hanc rei publicae turpitudinem, id. Att. 7, 18, 2; id. Or. 69, 231:paucitatem pedum gravitatis suae (sc. spondei) tarditate,
id. ib. 64, 216:tot amissis te unum,
Ov. H. 3, 51: pecuniam pedibus, to make up for the low price in shoe-leather, Cato ap. Cic. Fl. 29, 72:facinora ministerio,
Curt. 10, 1, 2: reprehendens aliā laude compenses, * Quint. 11, 1, 87.—In post-Aug. poets, of a way, to shorten, spare, save:longum iter,
Sen. Hippol. 83 (cf. pensare iter, Luc. 9, 685).—Hence, compensātō, adv., with compensation or reward, Tert. Pall. 2 (al. leg. compensati). -
17 conpenso
com-penso ( conp-), āvi, ātum, 1, v. a., to poise, weigh several things with one another; hence, in the lang. of business, to equalize one thing with another by weighing, to balance with one another, to make good, compensate, balance against, lit. and trop. (class. in prose and poetry; most freq. in Cic.); constr. aliquid cum aliquā re, aliquā re, or absol.I.In gen.(α).Cum aliquā re:(β).nonne compensabit cum uno versiculo tot mea volumina laudum suarum,
Cic. Pis. 30, 75:laetitiam cum doloribus,
id. Fin. 2, 30, 97:bona cum vitiis,
Hor. S. 1, 3, 70.—Aliquā re:II.summi labores nostri magnā compensati gloriā,
Cic. de Or. 3, 4, 14; id. Font. 5, 13 (1, 3):damna ab aliquo aetatis fructu compensata,
id. Verr. 2, 5, 13, § 33: o vix ullo otio compensandam hanc rei publicae turpitudinem, id. Att. 7, 18, 2; id. Or. 69, 231:paucitatem pedum gravitatis suae (sc. spondei) tarditate,
id. ib. 64, 216:tot amissis te unum,
Ov. H. 3, 51: pecuniam pedibus, to make up for the low price in shoe-leather, Cato ap. Cic. Fl. 29, 72:facinora ministerio,
Curt. 10, 1, 2: reprehendens aliā laude compenses, * Quint. 11, 1, 87.—In post-Aug. poets, of a way, to shorten, spare, save:longum iter,
Sen. Hippol. 83 (cf. pensare iter, Luc. 9, 685).—Hence, compensātō, adv., with compensation or reward, Tert. Pall. 2 (al. leg. compensati). -
18 exāmen
exāmen inis, n [ex + 2 AG-], the tongue of a balance: aequato examine lances Sustinet, V.—Fig., a weighing, consideration: legum, O.* * *exam/test; apparatus/process of weighing, balance; swarm (bees); crowd; agony -
19 sacomarium
sācōmārĭus, a, um, adj. [sacoma], serving for a counterpoise, used for a weight in a balance:A.cucurbitae,
Hier. in Jon. 4, 6.—Hence, substt.sācōmārĭus, ii, m., one who makes counterpoises or weights in gen.;B.called also PONDERARIVS,
Inscr. Orell. 4274.— -
20 sacomarius
sācōmārĭus, a, um, adj. [sacoma], serving for a counterpoise, used for a weight in a balance:A.cucurbitae,
Hier. in Jon. 4, 6.—Hence, substt.sācōmārĭus, ii, m., one who makes counterpoises or weights in gen.;B.called also PONDERARIVS,
Inscr. Orell. 4274.—
См. также в других словарях:
The Balance — Infobox Song Name = The Balance Artist = The Moody Blues Album = A Question of Balance Released = 7 August 1970 Recorded = June 1970 Length = 3:33 Label = Threshold Records Writer = Graeme Edge Ray Thomas Producer = Tony Clarke Last single = This … Wikipedia
the balance sheet equation — UK }} US }} noun [S] ► THE ACCOUNTING EQUATION(Cf. ↑the accounting equation) … Financial and business terms
The Balance "Ambulance" Tour — infobox concert tour concert tour name = The Balance Ambulance Tour 1995 artist = Van Halen start date = 11 March 1995 end date = 5 November 1995 number of legs = 7 number of shows = 131 played last tour = Right Here Right Now Tour (1993) this… … Wikipedia
The Ape Who Guards the Balance — Infobox Book name = The Ape Who Guards the Balance title orig = translator = image caption = First edition cover for The Ape Who Guards the Balance author = Elizabeth Peters illustrator = cover artist = country = United States language = English… … Wikipedia
the Balance of power — Meaning The distribution of power between nations in such a way that no one has dominance over the others. Origin The distribution of power between nations in such a way that no one has dominance over the others … Meaning and origin of phrases
the Balance of trade — Meaning The difference between the value of the imports and exports that a nation makes. Origin … Meaning and origin of phrases
Monetary Approach to The Balance of Payments — refers to the key ideas and subsequent research of David Hume conducted in the late 1950s, the 1960s and early 1970s. David Hume presented the price–specie flow mechanism against the Mercantilist approach that stated favorable balance of trade is … Wikipedia
Get the Balance Right — Saltar a navegación, búsqueda «Get the Balance Right!» Sencillo de Depeche Mode Lado B «The Great Outdoors!» Publicación 31 de Enero de 1983 en Inglaterra 7 de Septi … Wikipedia Español
Get the Balance Right! — «Get the Balance Right!» Sencillo de Depeche Mode Lado B The Great Outdoors! Formato Disco de vinilo de 7 y 12 CD desde 1991 Grabación 1982 Género(s) synthpop … Wikipedia Español
Get the Balance Right! — Infobox Single Name = Get the Balance Right! Artist = Depeche Mode B side = The Great Outdoors! Released = January 31 1983 Format = Vinyl record (7 and 12 ), CD (1991 box set) Recorded = 1982 Genre = Synthpop Length = 7 3:13 12 7:58 Label = Mute… … Wikipedia
Get the Balance Right! — Get the Balance Right ! Single par Depeche Mode extrait de l’album The Singles 81 85 Face A Get the Balance Right ! Face B The Great Outdoors Sortie 31 janvier 1983 … Wikipédia en Français